Jack Ma, Çinli girişimci, eski İngilizce öğretmeni ve Alibaba Group'un kurucu ortaklarındandır. Alibaba'yı 1999 yılında 18 kişilik kurucu ekiple birlikte hayata geçirdi; şirketin CEO'luğunu 2013'e, yönetim kurulu başkanlığını ise 2019'a kadar yürüttü. Yönetim görevlerinden ayrıldıktan sonra eğitim ve sosyal girişimcilik çalışmalarına ağırlık verdi.

Jack Ma, 10 Eylül 1964 tarihinde Çin'in Hangzhou kentinde doğdu. Çince adı Ma Yun'dur. Bir ağabeyi ve bir kız kardeşi vardır.

Çocukluk yıllarında İngilizce öğrenmeye ilgi duydu. 1970'lerde Çin'in dış dünyaya açılmaya başlamasıyla Hangzhou'ya gelen yabancı turistlerle konuşabilmek için kentin otellerinin çevresine giderek gönüllü rehberlik yaptı. Yıllarca sürdürdüğü bu yöntemle İngilizcesini geliştirdi.

Çocukluğu ve Eğitimi

Jack Ma, gençlik yıllarında Hangzhou'yu ziyaret eden Avustralyalı Morley ailesiyle tanıştı. Ailenin üyeleriyle uzun süre mektuplaştı ve daha sonra onların davetiyle Avustralya'nın Newcastle kentine gitti. Ma, ilerleyen yıllarda bu deneyimlerin dünyaya bakışını değiştirdiğini anlattı.

Üniversite giriş sınavlarında ilk denemelerinde başarılı olamadı. Daha sonra Hangzhou Teacher's Institute'un İngilizce Eğitimi Bölümüne girdi ve 1988 yılında mezun oldu. Mezuniyetinin ardından Hangzhou'da İngilizce öğretmeni olarak çalışmaya başladı.

İş yaşamının ilk dönemlerinde çok sayıda iş başvurusunun reddedildiğini anlatan Jack Ma, daha sonraki konuşmalarında KFC'nin Hangzhou'daki işe alımında başvuran 24 kişiden işe alınmayan tek kişi olduğunu da aktardı.

İnternetle Tanışması ve China Pages

Jack Ma, 1994 yılında tercüme hizmetleri üzerine bir girişim başlattı. 1995 yılında iş amacıyla Amerika Birleşik Devletleri'ne yaptığı ziyaret sırasında internetle tanıştı. Seattle'da internette Çin'e ilişkin bilgilerin son derece sınırlı olduğunu fark etmesi, internet alanında girişim kurma düşüncesini geliştirmesinde etkili oldu.

Çin'e döndükten sonra He Yibing ile birlikte 1995 yılında China Pages adlı internet girişimini kurdu. China Pages, Çinli şirketleri ve ürünlerini internet üzerinden yabancı kullanıcılara tanıtmayı amaçlayan erken dönem Çin internet girişimlerinden biriydi.

Daha sonra Çin Dış Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Bakanlığına bağlı China International Electronic Commerce Centre bünyesinde çalıştı.

Alibaba'nın Kuruluşu

Jack Ma, 1999 yılında kamu görevinden ayrılarak Hangzhou'ya döndü. Aralarında arkadaşları ve çalışma arkadaşlarının da bulunduğu 18 kişilik kurucu ekiple kendi dairesinde Alibaba Group'u kurdu.

Şirketin ilk internet sitesi Alibaba.com, Çin'deki küçük üretici ve ihracatçıların dünyanın farklı ülkelerindeki alıcılara ulaşmasını sağlayan çevrim içi toptan ticaret platformu olarak faaliyete geçti.

“Alibaba” adı, farklı ülkelerde kolay tanınabilecek ve farklı dillerde benzer biçimde söylenebilecek uluslararası bir marka oluşturma düşüncesiyle seçildi. Ma, Alibaba ve “Açıl Susam Açıl” hikâyesinin farklı kültürlerde bilindiğini görerek bu isimde karar kıldığını anlattı.

Alibaba kuruluşunun ilk dönemlerinde Goldman Sachs ve SoftBank gibi yatırımcılardan finansman sağladı. Şirket daha sonra elektronik ticaretin yanı sıra ödeme sistemleri, bulut bilişim, lojistik, dijital medya ve farklı teknoloji alanlarına yayıldı.

Taobao ve Yahoo Yatırımı

Alibaba, 2003 yılında Çinli tüketicilere yönelik çevrim içi alışveriş platformu Taobao'yu kurdu. Taobao, Çin pazarında eBay ile rekabet eden başlıca platformlardan biri haline geldi.

2005 yılında Yahoo, Alibaba'ya 1 milyar dolar yatırım yaptı ve şirketin yaklaşık yüzde 40'lık ekonomik payına sahip oldu. Yahoo'nun kurucularından Jerry Yang ile Jack Ma daha önce Çin'de tanışmıştı.

CEO ve Yönetim Kurulu Başkanlığı

Jack Ma, Alibaba'nın kuruluşundan 10 Mayıs 2013 tarihine kadar şirketin CEO'su olarak görev yaptı. CEO'luk görevini Jonathan Lu'ya devrettikten sonra Alibaba Group Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini sürdürdü.

Alibaba'nın Amerikan depo sertifikaları 19 Eylül 2014 tarihinde New York Menkul Kıymetler Borsasında işlem görmeye başladı. Ek satış opsiyonlarının da kullanılmasıyla halka arzın toplam büyüklüğü yaklaşık 25 milyar dolara ulaştı ve işlem o tarihte dünyanın en büyük halka arzı oldu.

Alibaba Yönetiminden Ayrılması

Jack Ma, 10 Eylül 2018 tarihinde bir yıl sonra Alibaba'nın yönetim kurulu başkanlığını bırakacağını açıkladı.

10 Eylül 2019 tarihinde Alibaba'nın kuruluşunun 20. yıl dönümünde Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini şirketin CEO'su Daniel Zhang'a devretti. 2020 yılındaki yıllık genel kurul toplantısına kadar Alibaba yönetim kurulunda yer aldı.

Yönetim kurulu üyeliğinin sona ermesinin ardından da Alibaba Partnership'in kurucu ve daimi ortaklarından biri olarak şirketle bağını sürdürdü.

Eğitim ve Sosyal Sorumluluk Çalışmaları

Jack Ma, 2014 yılında Jack Ma Foundation'ı kurdu. Vakıf; eğitim, girişimcilik, çevre, halk sağlığı ve kırsal kalkınma gibi alanlarda çalışmalar yürüttü.

Avustralya'da gençlik yıllarında kendisini ağırlayan Morley ailesiyle olan dostluğunun anısına, Jack Ma Foundation aracılığıyla University of Newcastle'a 20 milyon ABD doları bağışladı. Bu destekle Ma & Morley Scholarship Program kuruldu.

Alibaba'nın yönetiminden ayrıldıktan sonra eğitim, tarım, girişimcilik ve sosyal sorumluluk projelerine daha fazla zaman ayırdı.

Ailesi ve Özel Hayatı

Jack Ma, üniversite yıllarında tanıştığı Zhang Ying ile evlendi. Çiftin çocukları vardır. Ma, özel yaşamına ilişkin ayrıntıları kamuoyuyla sınırlı ölçüde paylaşmaktadır.

Başlıca Girişimleri

2014 - Jack Ma Foundation - Kurucu
2003 - Taobao - Alibaba bünyesinde kurulan e-ticaret platformu
1999 - Alibaba Group - Kurucu ortak
1995 - China Pages - Kurucu ortak