Giacomo Girolamo Casanova, Venedikli maceraperest, gezgin ve yazardır. Avrupa'nın pek çok ülkesini dolaşan, diplomatlar, hükümdarlar, sanatçılar ve düşünürlerle ilişki kuran Casanova, özellikle aşk maceralarını da anlattığı Fransızca otobiyografisi Histoire de ma vie (Hayatımın Hikâyesi) ile tanındı. Zamanla “Casanova” adı birçok dilde kadınları baştan çıkaran, çapkın erkek anlamında kullanılan bir sözcüğe dönüştü.

Giacomo Girolamo Casanova, 2 Nisan 1725 tarihinde Venedik'te doğdu. Annesi oyuncu Zanetta Farussi, resmî babası ise oyuncu ve dansçı Gaetano Giuseppe Casanova idi. Casanova'nın biyolojik babasının, ailesinin ilişkili olduğu San Samuele Tiyatrosu çevresindeki Venedikli soylu Michele Grimani olabileceği ileri sürülmüş olmakla birlikte bu iddia kesinlik kazanmış değildir.

Anne ve babasının tiyatro yaşamı nedeniyle çocukluğunun önemli bir bölümünü ailesinden uzakta geçirdi. Babası Gaetano Casanova 1733 yılında öldü. Casanova daha sonra eğitim görmesi için Padova'ya gönderildi.

Çocukluğu ve Eğitimi

Giacomo Girolamo Casanova, Padova'da önce yatılı eğitim gördü, ardından öğretmeni Antonio Gozzi'nin yanında kaldı. Genç yaşta din, hukuk, felsefe, matematik ve dönemin bilimsel düşüncesiyle ilgilenmeye başladı.

Padova Üniversitesi'nde hukuk eğitimi gördü. Özellikle kilise hukuku ve medeni hukuk alanlarında eğitim aldı. Bunun yanında matematik, felsefe, kimya ve tıp gibi alanlara da ilgi duydu. İlerleyen yıllarda farklı Avrupa ülkelerinde yaşaması ve seyahatleri sırasında Fransızcayı yoğun biçimde kullandı; en önemli eseri olan anılarını da Fransızca kaleme aldı.

Gençlik Yılları ve İlk Maceraları

Giacomo Girolamo Casanova, gençlik yıllarında ailesinin isteği doğrultusunda din adamlığına yöneldi ve bir süre kilise çevresinde bulundu. Ancak yaşam tarzı ve karıştığı olaylar nedeniyle dinî kariyeri uzun sürmedi.

Daha sonra Venedik Cumhuriyeti hizmetinde askerlik yaptı. Korfu'da bulundu ve İstanbul'a kadar uzanan yolculuklara çıktı. Askerî yaşamdan ayrıldıktan sonra Venedik'e döndü ve bir süre San Samuele Tiyatrosu orkestrasında kemancı olarak çalıştı.

Bu dönemde Venedikli senatör Matteo Bragadin ile tanışması yaşamının dönüm noktalarından biri oldu. Casanova'nın Bragadin'e geçirdiği bir rahatsızlık sırasında yardımcı olması, onun Venedik'in soylu çevrelerine girmesini sağladı. Bragadin ve arkadaşlarının maddi desteği sayesinde Casanova bir süre varlıklı bir yaşam sürdü.

Avrupa'daki Yolculukları

Giacomo Girolamo Casanova, yaşamının büyük bölümünü seyahat ederek geçirdi. Paris, Dresden, Prag, Viyana, Berlin, Londra, Varşova, Moskova, İstanbul ve Avrupa'nın başka birçok kentinde bulundu.

Seyahatleri sırasında farklı dönemlerde asker, kemancı, kumarbaz, mali girişimci, diplomat, devlet görevlisi, gizli ajan ve yazar olarak çalıştı. Kimi zaman büyük miktarda para kazandı, kimi zaman kumar ve başarısız girişimler nedeniyle servetini kaybetti.

Paris'te bulunduğu dönemde Fransa'da devlet piyangosunun oluşturulmasına katkıda bulundu ve bu girişimden önemli miktarda para kazandı. Kazancının bir bölümünü daha sonra ticari girişimlere yatırdı.

Avrupa'daki uzun yolculukları sırasında Voltaire, Prusya Kralı II. Friedrich, Rusya İmparatoriçesi II. Katerina ve Fransa Kralı XV. Louis çevresindeki isimler dahil dönemin siyaset, kültür ve düşünce dünyasından birçok kişiyle tanıştı.

Tutuklanması ve Piombi Hapishanesinden Kaçışı

Giacomo Girolamo Casanova, 1755 yılında Venedik makamları tarafından tutuklandı. Devlet engizisyonunun kararıyla Doge Sarayı'nın çatı katında bulunan ve kurşun kaplı çatısı nedeniyle “Piombi” yani “Kurşunlar” adıyla bilinen hapishaneye kapatıldı. Tutuklanmasında liberten yaşam tarzı, din karşıtı düşüncelerle ilişkilendirilmesi ve yasaklı ya da okült kitaplara sahip olması gibi gerekçeler etkili oldu.

Beş yıl hapis cezasına çarptırılan Casanova, cezasını tamamlamadan kaçmayı başardı. 31 Ekim'i 1 Kasım 1756'ya bağlayan gece başka bir mahkûmun da yardımıyla hapishaneden çıktı ve Venedik'ten ayrıldı. Piombi'den kaçışı daha sonra yaşam öyküsünün en ünlü olaylarından biri haline geldi.

Kaçışının ardından Paris'e gitti. Bu olayın ayrıntılarını yıllar sonra Fransızca kaleme aldığı Histoire de ma fuite des prisons de la République de Venise qu'on appelle les Plombs adlı eserinde anlattı.

Venedik'e Dönüşü

Giacomo Girolamo Casanova, yaklaşık 18 yıllık sürgün ve yolculuk döneminin ardından 1774 yılında affedilerek Venedik'e döndü. Burada yaşamını sürdürebilmek için çeşitli çalışmalar yaptı ve Venedik devlet makamları adına muhbirlik faaliyetlerinde de bulundu.

Ancak 1780'li yılların başında yazdığı bir metin nedeniyle Venedik'in önde gelen çevreleriyle yeniden karşı karşıya geldi. 1783 yılında Venedik'ten bir kez daha ayrıldı ve yaşamının geri kalanını ağırlıklı olarak Orta Avrupa'da geçirdi.

Dux Şatosu ve Yazarlığı

1785 yılında Bohemyalı Kont Joseph Karl von Waldstein'ın davetini kabul eden Giacomo Girolamo Casanova, Dux Şatosu'na yerleşti. Günümüzde Çekya'nın Duchcov kentinde bulunan şatoda Kont Waldstein'ın kütüphanecisi olarak görev yaptı ve yaşamının son 13 yılını burada geçirdi.

Hareketli Avrupa yaşamından uzaklaşan Casanova, Dux'taki yıllarını büyük ölçüde yazmaya ayırdı. Hapishaneden kaçışını anlattığı eserini yayımladı; roman, deneme, tarih, matematik ve farklı konularda çalışmalar kaleme aldı.

Hayatımın Hikâyesi

Giacomo Girolamo Casanova'nın en önemli eseri Fransızca kaleme aldığı Histoire de ma vie (Hayatımın Hikâyesi) adlı kapsamlı otobiyografisidir. Eseri esas olarak 1789 yılından itibaren Dux Şatosu'nda yazmaya başladı.

Binlerce sayfalık el yazmasında çocukluğundan başlayarak aşk ilişkilerini, yolculuklarını, dostluklarını, karşılaştığı hükümdarları ve düşünürleri, mali girişimlerini, kumar hayatını, hapishane yıllarını ve Avrupa'daki maceralarını anlattı.

Histoire de ma vie yalnızca Casanova'nın özel yaşamının anlatısı değildir. Eser, 18. yüzyıl Avrupa'sının gündelik yaşamı, toplumsal sınıfları, saray çevreleri, diplomasi, edebiyat, seyahat, yemek kültürü, kumar, para ilişkileri ve toplumsal gelenekleri konusunda ayrıntılı gözlemler içerir.

Casanova'nın ölümünden sonra ailesinde kalan el yazması 1821 yılında Alman yayıncı Friedrich Arnold Brockhaus'a satıldı. Eser ilk kez 1820'li yıllarda değiştirilmiş ve kısaltılmış biçimlerde yayımlandı. Casanova'nın özgün Fransızca el yazması ise çok daha sonra eksiksiz bilimsel çalışmaların konusu oldu.

Casanova ve Çapkınlık İmgesi

Giacomo Girolamo Casanova'nın adı zamanla aşk maceraları ve baştan çıkarma yeteneğiyle özdeşleşti. Fransızca kaleme aldığı anılarında çok sayıda aşk ilişkisini ayrıntılı biçimde anlattı. Bunun sonucunda “Casanova” sözcüğü birçok dilde çapkın ve kadınları baştan çıkarmakta başarılı erkekleri tanımlamak için kullanılan bir ifadeye dönüştü.

Casanova bu yönüyle zaman zaman kurmaca karakter Don Juan ile karşılaştırıldı. Ancak Don Juan edebî ve efsanevi bir karakterken Casanova tarihsel bir kişidir. Ayrıca Casanova'nın yaşamı yalnızca aşk ilişkilerinden oluşmadı; Avrupa'yı dolaşan bir gezgin, kumarbaz, mali girişimci, diplomat, ajan ve üretken bir yazar olarak da faaliyet gösterdi.

Ölümü

Giacomo Girolamo Casanova, 4 Haziran 1798 tarihinde Dux'ta, günümüzde Çekya'nın Duchcov kentinde, 73 yaşında hayatını kaybetti.

Ölümünden sonra özellikle Histoire de ma vie'nin yaygın biçimde okunmasıyla ünü giderek arttı. Casanova adı, tarihsel kişiliğinin ötesinde Avrupa kültüründe baştan çıkarıcı ve çapkın erkek tipinin simgelerinden biri haline geldi.

Başlıca Eserleri

1788 - Histoire de ma fuite des prisons de la République de Venise qu'on appelle les Plombs (Venedik'teki Kurşunlar Hapishanesinden Kaçışımın Hikâyesi)
1780 - Il duello (Düello)
Histoire de ma vie (Hayatımın Hikâyesi; 1789'dan itibaren kaleme alındı, ölümünden sonra yayımlandı)

Hayatını Konu Alan Filmlerden Bazıları

2014 - Casanova Variations - Yönetmen: Michael Sturminger
2005 - Casanova - Yönetmen: Lasse Hallström
1976 - Fellini's Casanova - Yönetmen: Federico Fellini
1969 - Giacomo Casanova: Childhood and Adolescence - Yönetmen: Luigi Comencini
1955 - The Sins of Casanova - Yönetmen: Steno
1927 - The Loves of Casanova - Yönetmen: Alexandre Volkoff
1918 - Casanova - Yönetmen: Alfréd Deésy