İrlanda edebiyatının asi ve politik sesi

Brendan Behan, 9 Şubat 1923 tarihinde İrlanda’nın Dublin kentinde Kathleen Behan ve Stephen Behan çiftinin oğlu olarak doğmuştur. Tam adı Brendan Francis Aidan Behan olan yazar, İrlandalı oyun yazarı, şair, romancı ve kısa öykü yazarıdır. Politik kimliği, keskin mizahı, halk diliyle kurduğu güçlü anlatım ve İrlanda milliyetçiliğiyle bağlantılı yaşam deneyimleriyle 20. yüzyıl İrlanda edebiyatının en dikkat çekici figürlerinden biri olmuştur.

Brendan Behan, politik ve kültürel açıdan güçlü bir aile çevresinde büyüdü. Dominic Behan ve Brian Behan adlarında kardeşleri vardı. Babası Stephen Behan, İrlanda Cumhuriyetçi hareketiyle ilişkili bir işçiydi; annesi Kathleen Behan ise edebiyat, şarkı ve politik hikâyelerle dolu bir ev atmosferi yaratmıştı. Bu ortam, Brendan Behan’ın hem yazarlık dilini hem de politik duyarlılığını erken yaşta şekillendirdi.

Brendan Behan, genç yaşta İrlanda Cumhuriyetçi Ordusu ile bağlantı kurdu. On dört yaşında IRA'nın gençlik örgütü Fianna Éireann'e üye oldu. On altı yaşında IRA'ya katıldı. 1939 yılında henüz genç bir yaştayken İngiltere’de patlayıcı madde bulundurma suçlamasıyla tutuklandı ve ıslahevine gönderildi. 1946'da genel bir af kapsamında serbest bırakıldı. Bu deneyim, daha sonra en bilinen otobiyografik eserlerinden biri olan Borstal Boy için temel oluşturdu. Eserde gençlik, cezaevi hayatı, politik bağlılık ve kişisel olgunlaşma temaları güçlü biçimde işlenmiştir.

Serbest bırakılmasının hemen ardından Brendan Behan, Dublin'de Glasnevin'deki bir Paskalya kutlamasında iki dedektif gardiyana ateş açma girişiminden dolayı tekrar parmaklıklar ardına düştü. 14 yıl hapis cezasına çarptırılan Brendan Behan, genel af nedeniyle dört yıl sonra serbest bırakıldı, ancak 1940'larda başka suçlardan dolayı Mountjoy hapishanesinde zaman geçirdi. Hapisteyken, 1943'te bir mahkum arkadaşı Bernard Kirwan'ın idam edilmesi, Behan'ı 1956'da Londra'da eleştirmenlerden büyük beğeni toplayan "The Quare Fellow" adlı oyununu yazmaya teşvik etti.

Hapisten çıktından sonra çeşitli olaylar yüzünden 2 kez daha tutuklandı. 1948 yılında Paris'e gitti. 1950'de Dublin'e geri döndü, İrlanda Radyosu'nda Ballad Maker's Saturday Night ismini taşıyan haftalık radyo programı hazırladı. 1956 yılında The Quare Fellow oyunu Londra'daki Theatre Workshop topluluğunca sahnelenince ünü arttı.

Brendan Behan, yazarlık kariyerinde özellikle tiyatro alanında büyük başarı kazandı. İlk büyük oyunu The Quare Fellow, idam cezası ve hapishane yaşamı üzerine kurulu sert ama mizahi bir yapıttır. Oyun, hem İrlanda hem de İngiltere tiyatro çevrelerinde büyük ilgi gördü ve Brendan Behan’ı önemli bir oyun yazarı olarak tanıttı.

Brendan Behan’ın bir diğer önemli eseri The Hostage adlı oyunudur. Bu eser, İrlanda Cumhuriyetçi hareketi, İngiliz-İrlanda çatışması, kimlik, sadakat ve politik şiddet gibi temaları kara mizah ve müzikli tiyatro unsurlarıyla ele alır. Oyun, onun yalnızca politik bir yazar değil, aynı zamanda sahne dili konusunda yenilikçi bir sanatçı olduğunu da gösterdi.

Brendan Behan, yazılarında halk konuşmasını, sokak dilini, mizahı, şarkıyı ve politik eleştiriyi bir araya getirdi. Onun edebi kişiliği, geleneksel edebiyatçı imajından çok daha sert, canlı ve doğrudan bir figür olarak öne çıktı. Kamuoyunda renkli kişiliği, alkol sorunları, sivri dili ve politik çıkışlarıyla da tanındı.

Brendan Behan, 1955 yılında ressam Beatrice Behan (Salkeld) ile evlendi ve Blanaid Behan adında bir kızı vardı.

Brendan Behan, 20 Mart 1964 tarihinde İrlanda’nın Dublin kentinde 41 yaşında şeker hastalığından hayatını kaybetti. Kısa yaşamına rağmen, İrlanda edebiyatında hapishane deneyimi, politik isyan, işçi sınıfı dili ve mizahi trajedi unsurlarını güçlü biçimde birleştiren özgün bir yazar olarak kalıcı bir yer edinmiştir.

Eserleri:
1954 – The Quare Fellow – Tiyatro Oyunu
1958 – Borstal Boy – Otobiyografik Roman / Anı
1958 – The Hostage – Tiyatro Oyunu
1962 – Brendan Behan’s Island – Gezi / Anı
1963 – Hold Your Hour and Have Another – Anı / Deneme
1964 – Brendan Behan’s New York – Gezi / Anı
1965 – Confessions of an Irish Rebel – Otobiyografik Anı
1972 - Richard's Cork Leg – Tiyatro Oyunu


Kaynak:Biyografiler.com