Arif Mardin, Türk-Amerikalı müzik yapımcısı, aranjör, besteci ve müzik yöneticisiydi. Atlantic Records'ta uzun yıllar çalışan Mardin; soul, pop, rock, caz ve R&B başta olmak üzere farklı türlerde çok sayıda albümün yapımında görev aldı. Aretha Franklin, Bette Midler, Chaka Khan, Roberta Flack, Carly Simon, Phil Collins ve Norah Jones gibi sanatçılarla yaptığı çalışmalarla tanındı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Arif Mardin, 15 Mart 1932 tarihinde İstanbul'da doğdu. Halkla ilişkiler alanında çalışan Betul Mardin'in kardeşiydi. Çocukluk ve gençlik yıllarında Bing Crosby ve Glenn Miller gibi isimleri dinledi. Ablası aracılığıyla tanıştığı caz müzisyeni ve eleştirmeni Cüneyt Sermet, Mardin'in caz ve düzenleme çalışmalarına yönelmesinde etkili oldu.

İstanbul Üniversitesi'nde ekonomi ve ticaret eğitimi aldıktan sonra London School of Economics'te öğrenim gördü. Bu dönemde beste, düzenleme ve orkestrasyon çalışmaları yapmasına rağmen başlangıçta müziği profesyonel bir meslek olarak düşünmüyordu.

1956 yılında Dizzy Gillespie'nin Türkiye turnesi sırasında orkestranın müzik direktörü Quincy Jones ile tanıştı. Mardin'in hazırladığı düzenlemeler, Amerika'nın Sesi'nde çalışan arkadaşı Tahir Sur aracılığıyla Quincy Jones'a ve ardından Berklee College of Music'e ulaştı. Mardin, Quincy Jones adına verilen bursun ilk öğrencisi olarak Berklee'de eğitim görme hakkı kazandı.

1958 yılında Latife Mardin ile birlikte Boston'a taşındı. Berklee College of Music'ten 1961 yılında mezun oldu ve mezuniyetinin ardından bir yıl okulda ders verdi. Sonraki yıllarda Berklee ile ilişkisini sürdürdü ve okulun yönetim çalışmalarında da görev aldı.

Kariyeri

1963 yılında Atlantic Records'ta Nesuhi Ertegün'ün asistanı olarak çalışmaya başladı. Zaman içinde yapımcı ve yönetici görevlerine yükseldi; Ahmet Ertegün, Jerry Wexler ve Tom Dowd gibi isimlerle birlikte çalıştı. Yapımcılığını üstlendiği ilk büyük liste başarısı, Young Rascals'ın 1966 yılında ABD listelerinde bir numaraya çıkan Good Lovin' kaydı oldu.

Atlantic yıllarında Aretha Franklin'in kayıtlarında yapımcı ve aranjör olarak görev aldı. Franklin'in Respect başta olmak üzere Atlantic dönemindeki çalışmalarında Jerry Wexler ve Tom Dowd ile birlikte çalıştı. Daha sonraki yıllarda Bee Gees, Average White Band, Hall & Oates, The Manhattan Transfer ve Culture Club gibi toplulukların yanı sıra Carly Simon, Bette Midler, Barbra Streisand, Diana Ross, Chaka Khan, Roberta Flack, Donny Hathaway, George Benson, Dusty Springfield, Willie Nelson, John Prine, Jewel ve Phil Collins gibi sanatçıların kayıtlarında yapımcı, aranjör veya müzik yöneticisi olarak görev aldı.

1975 yılında Bee Gees'in Main Course albümünün yapımcılığını üstlendi. Albümün Nights on Broadway adlı şarkısının kayıtları sırasında Barry Gibb'in daha sonraki Bee Gees kayıtlarında sıkça kullanacağı falsetto vokalinin ortaya çıkmasında rol oynadı.

Chaka Khan'ın 1984 tarihli I Feel for You albümündeki çalışmaları da Mardin'in yapımcılık ve düzenleme kariyerinin bilinen örnekleri arasındadır. Kariyeri boyunca 40'tan fazla altın veya platin satış düzeyine ulaşan albümde çalıştı.

Atlantic Records'taki yaklaşık kırk yıllık çalışma döneminin ardından 2001 yılında şirketten ayrıldı. Daha sonra EMI bünyesinde yeniden faaliyete geçirilen Manhattan Records'ta yöneticilik ve yapımcılık yaptı. Bu dönemde Norah Jones'un 2002 yılında yayımlanan Come Away with Me albümünün yapımcılarından biri oldu. Albüm ve Don't Know Why adlı şarkı, 2003 Grammy Ödülleri'nde birden fazla kategoride ödül kazandı; Mardin de aynı yıl Yılın Yapımcısı, Klasik Dışı kategorisinde Grammy aldı.

Son yıllarında Dianne Reeves, Queen Latifah, Raul Midón ve yeniden Aretha Franklin gibi sanatçılarla çalıştı. Oğlu Joe Mardin ile birlikte hazırladığı ve çeşitli müzisyenlerin katıldığı All My Friends Are Here adlı son albüm projesi, ölümünün ardından tamamlanarak 2010 yılında yayımlandı.

Ödülleri

Recording Academy kayıtlarına göre Arif Mardin, Grammy Ödülleri'nde 18 kez aday gösterildi ve 11 yarışmalı Grammy kazandı. Yılın Yapımcısı, Klasik Dışı ödülünü birden fazla kez aldı; ayrıca Norah Jones'un Come Away with Me, Bette Midler'ın Wind Beneath My Wings ve Dianne Reeves'in A Little Moonlight çalışmalarındaki görevleriyle Grammy kazanan projelerde yer aldı.

2001 yılında Recording Academy tarafından, kayıt endüstrisine yaptığı katkılar nedeniyle Trustees Award ile onurlandırıldı. Yarışmalı Grammy ödüllerinden ayrı verilen bu ödülün de hesaba katılması nedeniyle bazı kaynaklarda Mardin'in toplam Grammy sayısı 12 olarak belirtilmektedir.

2026 yılında Rock & Roll Hall of Fame'in 2026 sınıfına dahil edildi ve Musical Excellence kategorisinde onurlandırıldı.

Ailesi ve Özel Hayatı

Arif Mardin, yazar ve çevirmen Latife Mardin ile evliydi. Çiftin Nazan Joffre, müzik yapımcısı ve aranjör Joe Mardin ile sanatçı ve fotoğrafçı Julie Mardin adlı üç çocuğu oldu. Joe Mardin, babasının yaşamını ve kariyerini konu alan The Greatest Ears in Town: The Arif Mardin Story adlı belgeselin yapımcı ve yönetmenlerinden biri oldu.

Ölümü

Arif Mardin, pankreas kanseri nedeniyle 25 Haziran 2006 tarihinde, 74 yaşında New York'taki evinde hayatını kaybetti. Cenazesi Türkiye'ye getirildi ve İstanbul'daki Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.