Amerikalı R&B şarkıcısı, dansçı, oyuncu ve modeldir. Aaliyah Dana Haughton, 1990'lı yıllarda çağdaş R&B müziğinin öne çıkan genç sanatçılarından biri oldu. "Back & Forth", "If Your Girl Only Knew", "Are You That Somebody?", "Try Again", "More Than a Woman" ve "Rock the Boat" gibi şarkılarıyla tanındı. Müzik kariyerinin yanı sıra Romeo Must Die ve Queen of the Damned filmlerinde başrol oynadı. Kariyerinin yükselişte olduğu dönemde, 25 Ağustos 2001 tarihinde Bahamalar'da meydana gelen uçak kazasında 22 yaşında hayatını kaybetti.

Aaliyah Dana Haughton, 16 Ocak 1979 tarihinde Brooklyn, New York, ABD'de doğdu. Annesi Diane Haughton, babası Michael Haughton'dır. Rashad Haughton adında bir ağabeyi vardır. Ailesi Aaliyah küçük yaştayken Detroit'e taşındı. Annesinin de desteğiyle küçük yaşlarda şarkı söylemeye başladı; okul oyunlarında ve kilise korosunda yer aldı.

Çocukluk yıllarında sahne sanatlarına ilgi duyan Aaliyah, 10 yaşındayken "Star Search" adlı televizyon yetenek yarışmasına katıldı. Daha sonra teyzesi olan şarkıcı Gladys Knight ile Las Vegas'ta sahneye çıktı.

Müzik Kariyeri

Aaliyah'ın müzik kariyerinde amcası Barry Hankerson önemli rol oynadı. Hankerson'ın kurduğu Blackground Records ile genç yaşta anlaşma yaptı. Bu dönemde şarkıcı ve yapımcı R. Kelly ile çalışmaya başladı.

İlk stüdyo albümü "Age Ain't Nothing but a Number", 1994 yılında yayımlandı. Büyük ölçüde R. Kelly tarafından yazılan ve prodüksiyonu yapılan albümden "Back & Forth" ve "At Your Best (You Are Love)" gibi başarılı şarkılar çıktı.

1996 yılında ikinci stüdyo albümü "One in a Million" yayımlandı. Bu albümde özellikle Timbaland ve Missy Elliott ile yaptığı çalışmalar, Aaliyah'ın müzikal tarzının gelişmesinde önemli rol oynadı. Albümde "If Your Girl Only Knew", "One in a Million", "4 Page Letter" ve "The One I Gave My Heart To" gibi şarkılar yer aldı.

Aaliyah, müzik kariyerini sürdürürken eğitimini de tamamladı. Detroit High School for the Fine and Performing Arts'ta drama eğitimi gördü ve 1997 yılında mezun oldu.

1997 yapımı animasyon filmi Anastasia için "Journey to the Past" adlı şarkıyı seslendirdi. Şarkı, 1998 Akademi Ödülleri'nde En İyi Özgün Şarkı dalında aday gösterildi. Adaylık şarkının bestecisi Stephen Flaherty ile söz yazarı Lynn Ahrens'a verildi; Aaliyah ödül töreninde şarkıyı canlı olarak seslendirdi.

1998 yılında Dr. Dolittle filminin müzikleri için hazırlanan "Are You That Somebody?" adlı şarkıyı seslendirdi. Şarkı Aaliyah ile Timbaland arasındaki başarılı iş birliğinin önemli örneklerinden biri oldu ve Aaliyah'a En İyi Kadın R&B Vokal Performansı dalında Grammy adaylığı getirdi.

Sinema Kariyeri

Aaliyah, ilk büyük sinema rolünü 2000 yapımı Romeo Must Die filminde üstlendi. Jet Li ile başrolü paylaştığı filmde Trish O'Day karakterini canlandırdı. Filmin müzik albümünün hazırlanmasında da görev aldı.

Romeo Must Die için kaydettiği "Try Again" kariyerinin en başarılı şarkılarından biri oldu. Şarkı Billboard Hot 100 listesinde bir numaraya yükseldi ve Aaliyah'a Grammy adaylığı kazandırdı. Şarkının video klibi de MTV Video Music Awards'da En İyi Kadın Video ve Bir Filmden En İyi Video ödüllerini kazandı.

İkinci sinema filmi, Anne Rice'ın romanından uyarlanan Queen of the Damned oldu. Filmde vampir kraliçe Akasha karakterini canlandırdı. Çekimleri Aaliyah'ın ölümünden önce tamamlanan film, 2002 yılında gösterime girdi.

Aaliyah ayrıca The Matrix Reloaded ve The Matrix Revolutions filmlerinde Zee karakterini canlandırmak üzere seçilmiş ve bazı sahnelerin çekimlerini tamamlamıştı. Ölümünün ardından rol Nona Gaye'ye verildi ve Aaliyah'ın çekilmiş sahneleri kullanılmadı.

Aaliyah Albümü

Aaliyah'ın kendi adını taşıyan üçüncü ve son stüdyo albümü "Aaliyah", 17 Temmuz 2001 tarihinde, ölümünden yaklaşık beş hafta önce ABD'de yayımlandı. Albüm Billboard 200 listesine ikinci sıradan girdi.

Albümde "We Need a Resolution", "More Than a Woman", "Rock the Boat" ve "I Care 4 U" gibi şarkılar yer aldı. Aaliyah'ın ölümünün ardından albüme yönelik ilginin artmasıyla "Aaliyah" Billboard 200 listesinde bir numaraya yükseldi.

R. Kelly ile Evliliği

Aaliyah'ın R. Kelly ile 1994 yılında yaptığı evlilik, uzun yıllar boyunca söylentiler ve tarafların inkârlarıyla gündeme geldi. Ancak kamuya yansıyan evlilik belgesine göre 15 yaşındaki Aaliyah ile 27 yaşındaki R. Kelly, 31 Ağustos 1994 tarihinde Illinois'de evlendi. Belgede Aaliyah'ın yaşı gerçeğe aykırı biçimde 18 olarak gösterilmişti.

Evlilik birkaç ay sonra Aaliyah'ın yaşı nedeniyle geçersiz kılındı. Yıllar sonra R. Kelly hakkındaki federal dava sürecinde savcılar, evlilikten bir gün önce Aaliyah adına sahte kimlik belgesi temin edilmesi için rüşvet verildiğini ileri sürdü. Dava kayıtları ve daha sonraki tanıklıklar, evliliğin gerçekleştiğine ilişkin önceki haberleri destekledi.

Ölümü

Aaliyah, "Rock the Boat" adlı şarkısının video klibinin çekimleri için Bahamalar'a gitti. Çekimlerin tamamlanmasının ardından 25 Ağustos 2001 tarihinde beraberindeki ekiple Marsh Harbour Havalimanı'ndan Florida'ya gitmek üzere Cessna 402B tipi küçük bir uçağa bindi.

Uçak kalkıştan kısa süre sonra düştü. Kazada Aaliyah, pilot ve beraberindeki yedi kişi olmak üzere uçaktaki dokuz kişinin tamamı hayatını kaybetti. Aaliyah 22 yaşındaydı.

Kazayla ilgili incelemelerde uçağın izin verilen kalkış ağırlığının önemli ölçüde üzerinde olduğu ve yük dağılımının da güvenli sınırlar dışında bulunduğu belirlendi. Daha sonraki incelemelerde pilot Luis Morales III'ün uçuş için gerekli nitelikleri konusunda da ciddi sorunlar bulunduğu ve toksikoloji incelemesinde vücudunda kokain ile alkol izlerine rastlandığı açıklandı. Bu nedenle kazayı yalnızca Aaliyah'ın ekibinin fazla ekipman yüklemekte ısrar etmesine bağlayan anlatımlar kesin bir neden olarak kabul edilmemektedir.

Aaliyah'ın cenazesi 31 Ağustos 2001 tarihinde New York'ta düzenlendi. Sanatçı, Hartsdale'deki Ferncliff Cemetery and Mausoleum'da toprağa verildi.

Albümleri

2001 - Aaliyah
1996 - One in a Million
1994 - Age Ain't Nothing but a Number

Ölümünden Sonra Yayımlanan Başlıca Albümleri

2002 - I Care 4 U (derleme albüm)
2005 - Ultimate Aaliyah (derleme albüm)

Filmleri ve Dizileri

2002 - Queen of the Damned (Akasha; sinema filmi)
2000 - Romeo Must Die (Trish O'Day; sinema filmi)
1997 - New York Undercover (kendisi; televizyon dizisi, konuk oyuncu)
1995-1997 - All That (kendisi; televizyon programı, müzikal konuk)