Perestroyka

Perestroyka (yeniden yapılanma), Sovyetler Birliği'nde 1985–1991 yılları arasında, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri Mihail Gorbaçov tarafından başlatılan ekonomik, siyasi ve toplumsal reformları tanımlamak için kullanılan genel adlandırmadır.

Perestroyka'nın başlangıcı genellikle Mart 1985 olarak kabul edilse de, köklü sosyal, ekonomik ve siyasi değişimler fiilen 1987'deki SBKP Merkez Komitesi Ocak Plenumu'nda “yeni devlet politikası” olarak ilan edilmesiyle başlamıştır. Reform, 1980'lerin ortalarına gelindiğinde nesnel olarak gerekli görülen kapsamlı bir dönüşüm süreciydi. İlk aşamada (1985–1987) kısmi başarılar elde edilmiş olsa da ilerleyen yıllarda ülke yönetiminde istikrarsızlık, ekonomik kriz ve nihayetinde Sovyetler Birliği’nin dağılması ile sonuçlanmıştır.

Reformların resmi amacı, SSCB'deki toplumsal-siyasal ve ekonomik yapının “geniş çaplı demokratikleşmesi” olarak tanımlanmış, yani halkın karar alma mekanizmalarına daha fazla katılımını sağlayacak bir demokratizatsiya (demokratikleşme) süreci hedeflenmiştir. Bununla birlikte, Glasnost (açıklık) politikasıyla sansürün kaldırılması, özel girişimin yasallaştırılması ve Batı ile ilişkilerde yumuşama dönemi yaşanmıştır.

Ancak reformlar ekonomik durgunluğu aşmak yerine üretimde gerilemeye yol açmış, siyasi alanda ise etnik çatışmalar, iktidar mücadeleleri ve nihayetinde Sovyetler Birliği'nin çöküşüne giden süreci hızlandırmıştır. Uluslararası alanda ise SSCB, Perestroyka yıllarında Soğuk Savaş'taki birçok konumunu kaybetmiş ve fiilen Batı karşısında yenilgiye uğramıştır.