Hadis

Hadis, İslam Peygamberi Hz Muhammed'e atfedilen söz, fiil, onay (takrir) ve ahlâki ya da beşerî vasıfların rivayet yoluyla aktarılan şeklidir.

Temel Özellikleri ve Unsurları

• Anlamı: Sözlükte "yeni" (eskinin zıddı), "haber" ve "söz" anlamlarına gelir.
• Yapısı: Bir hadis iki ana kısımdan oluşur:
• İsnat (Râvî zinciri): Hadisi Hz. Muhammed'den günümüze kadar aktaran kişilerin isimlerinin yer aldığı zincir.
• Metin: Rivayet edilen sözün, eylemin veya onayın kendisi.

Hadis, Hz Muhammed'e atfedilen ve onun sözleri, fiilleri, onaylamaları ve sıfatlarını içeren bilgilerdir. Hadis âlimleri buna sahâbe ve tabiînin söz ve fiillerini de eklemişlerdir. Ancak bunlar, kaynak olma bakımından Muhammed'in fiil ve sözleriyle aynı seviyede değildir ve hadis ilmi içerisinde farklı şekilde isimlendirilir.

Muhammed peygamberin râvî zincirleri aracılığıyla aktarılan söz, eylem veya bir eylem karşısında sessiz kalarak onaylaması hakkında nakledilen rivayet veya haberler hadistirler. Emad Hamde'nin ifadesi ile her haber Muhammed hakkında bir veridir; bu veriler toplandığında sünnet olarak adlandırılan daha büyük bir resmi çizer.

Hadisler, İslâm medeniyetinin "belkemiği" olarak adlandırılır. İslâm'da, dinî hukuk ve ahlakî rehberlik için bir kaynak olarak hadisin otoritesi, Kuran'dan sonra ikinci sırada yer alır.

Kuran'da şeriatla ilgili âyetlerin sayısı nispeten az olmakla beraber hadisler; gusül, abdest, yemek yeme adabı, su içme adabı, doğru selam verme ve köleler için iyiliğin önemine kadar her konuda dinî yükümlülüklerin detaylarına yön verir. Ayrıca şeriat kurallarının da "büyük kısmı" Kur'an'dan ziyade hadislerden türetilmiştir.

Hadis konuşma, rapor, hesap, rivayet gibi şeyler için kullanılan Arapça bir kelimedir.:471 Kuran'ın aksine, Müslümanların tümü hadis rivayetlerinin (ya da en azından tüm hadis rivayetlerinin) ilâhî vahiy olduğuna inanmazlar. Farklı hadis koleksiyonları, İslâm inancının farklı dallarını ayırt etmeye uygundur.

Bazı Müslümanlar İslâmî rehberliğin sadece Kur'an'a dayanması gerektiğine inanır ve hadisin otoritesini reddeder; birçokları hadislerin MS 8. ve 9. yüzyıllarda ortaya çıkarılan ve Muhammed'e atfedilen uydurma (sahte yazı)lar olduğunu ifade eder.

Bazı hadislerin sorgulanabilir ve çelişkili ifadeler içermesi sebebiyle hadislerin doğrulanması, İslâm'da önemli bir çalışma alanı haline gelmiştir. Tipik olarak bir hadisin iki bölümü bulunur: isnad zinciri ve rivayetin ana metni. Hadisler Müslüman âlimler ve hukukçular tarafından sahih ("gerçek"), hasen ("iyi") veya "zayıf" gibi kategorilere ayrılır. Ancak bu sınıflandırma özneldir, farklı dinî grup veya âlimler, bir hadisi farklı şekilde değerlendirebilir.

Ehl-i Sünnet âlimleri arasında hadis terimi sadece Hz Muhammed'in sözlerini, tavsiyelerini, uygulamalarını değil, aynı zamanda arkadaşlarının sözlerini de içerebilir. Şîa İslâm'da hadis, Şiilikte Ehl-i Beyt olarak bilinen Hz Muhammed ve ailesinin, (On İki İmam ve Hz Muhammed'in kızı Fâtıma) sözleri ve eylemleri olarak sünnet'in, somutlaşmış halidir.