Mahmud Ahmedinejad, İranlı siyasetçi, akademisyen ve eski İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanıdır. 2005-2013 yılları arasında iki dönem cumhurbaşkanlığı yaptı. Görev süresi boyunca Amerika Birleşik Devletleri, İsrail, Birleşmiş Milletler ve İran'ın nükleer programı konusunda yaptığı sert açıklamalarla uluslararası kamuoyunda sık sık gündeme geldi.

Mahmud Ahmedinejad, 28 Ekim 1956 tarihinde İran'ın Semnan eyaletindeki Garmsar kenti yakınlarında bulunan Aradan köyünde doğdu. Babası demircilik ve nalbantlık yapıyordu. Ailesi Ahmedinejad henüz küçük yaştayken Tahran'a taşındı ve çocukluğu burada geçti.

Eğitimi ve Akademik Kariyeri

Mahmud Ahmedinejad, 1976 yılında İran'daki üniversite giriş sınavına katıldı ve kendi anlatımına göre yüz binlerce aday arasında 132. oldu. İran Bilim ve Teknoloji Üniversitesinde inşaat mühendisliği eğitimi aldı.

Daha sonra aynı üniversitede ulaştırma mühendisliği ve planlama alanında lisansüstü çalışmalar yaptı. Doktora derecesini 1997 yılında ulaştırma mühendisliği ve planlama alanında tamamladı. Üniversitede öğretim görevlisi olarak çalıştı ve mühendislik alanında dersler verdi.

İran Devrimi ve Savaş Yılları

Mahmud Ahmedinejad, 1979 İran İslam Devrimi döneminde üniversitesindeki İslami öğrenci yapılanmalarında yer aldı ve öğrenci temsilcilerinden biri olarak Ayetullah Ruhullah Humeyni ile yapılan toplantılara katıldı.

1979 yılında ABD'nin Tahran Büyükelçiliğinin işgal edilmesiyle başlayan İran Rehineler Krizi'ne Ahmedinejad'ın doğrudan katıldığı yönünde yıllar sonra iddialar ortaya atıldı. Ancak bu iddialar İranlı muhalifler tarafından da tartışıldı ve ABD istihbaratının yaptığı incelemelerde Ahmedinejad'ın elçiliğin işgaline katıldığına ilişkin doğrulanmış kanıt bulunmadığı bildirildi.

İran-Irak Savaşı sırasında Devrim Muhafızları ile bağlantılı görevlerde bulunduğuna ilişkin çok sayıda kaynak vardır. Buna karşılık yakın çevresinden bazı isimler, Ahmedinejad'ın Devrim Muhafızları'nın resmî mensubu değil gönüllü Basij güçleri içinde görev yaptığını ileri sürdü. Savaş döneminde mühendislik ve lojistik görevlerinde bulunduğu kabul edilmektedir.

Yerel Yönetim ve Valilik Görevleri

Savaş yılları ve sonrasında Batı Azerbaycan bölgesindeki Maku ve Hoy'da yönetici görevlerinde bulundu. Kürdistan eyalet yönetiminde danışmanlık yaptıktan sonra 1993-1997 yılları arasında Erdebil Eyaleti Valiliğini yürüttü.

Muhammed Hatemi'nin 1997 yılında cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından valilik görevinden ayrıldı ve üniversitedeki akademik çalışmalarına döndü.

Tahran Belediye Başkanlığı

Mahmud Ahmedinejad, 3 Mayıs 2003 tarihinde Tahran Belediye Meclisi tarafından Tahran Belediye Başkanı seçildi ve 2005 yılındaki cumhurbaşkanlığı seçimine kadar bu görevde kaldı.

Belediye başkanlığı döneminde kent yönetiminde daha muhafazakâr sosyal politikalara ağırlık verdi; belediye kültür merkezlerinin faaliyetlerinde dinî vurguyu artırdı ve İran-Irak Savaşı'nda hayatını kaybedenlerin anısını öne çıkaran projeleri destekledi. Düşük gelirli kesimlere yönelik gıda yardımları da belediye çalışmalarının bir bölümünü oluşturdu.

Bu dönemde belediyeye bağlı Hemşehri gazetesinin yönetim yapısında da değişiklikler yaşandı. Gazeteci Nafiseh Kohnavard, dönemin Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'ye paralel istihbarat yapılanmaları hakkında yönelttiği soruların ardından gazeteden çıkarıldı; İran'daki bazı muhafazakâr yayınlarda kendisi hakkında casusluk suçlamaları ortaya atıldı.

2005 Cumhurbaşkanlığı Seçimi

Mahmud Ahmedinejad, 2005 cumhurbaşkanlığı seçimlerine muhafazakâr siyasi çevrelerin desteğiyle katıldı. İlk turda oyların yaklaşık yüzde 19'unu aldı ve eski Cumhurbaşkanı Akbar Haşimi Rafsancani ile ikinci tura kaldı.

24 Haziran 2005 tarihinde yapılan ikinci turda oyların yaklaşık yüzde 61,7'sini alarak Akbar Haşimi Rafsancani'yi mağlup etti. 3 Ağustos 2005 tarihinde cumhurbaşkanlığı yetkisi Ayetullah Ali Hamaney tarafından onaylandı ve ardından görevine başladı.

Cumhurbaşkanlığı Dönemi

Mahmud Ahmedinejad, 2005-2013 yılları arasında iki dönem İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. İlk döneminde özellikle düşük gelirli kesimlere yönelik ekonomik yardım programları, devlet destekleri ve petrol gelirlerinin daha geniş kesimlere dağıtılması söylemini öne çıkardı.

Göreve geldikten sonra yeni evlenen çiftlere konut ve iş kurma desteği sağlamak amacıyla petrol gelirlerinden kaynak aktarılmasını öngören İmam Rıza Aşk Fonu gibi projeleri gündeme getirdi.

Dış politikada Amerika Birleşik Devletleri'ne karşı sert tutumunu sürdürdü. İran'ın barışçıl amaçlarla nükleer teknoloji geliştirme hakkı bulunduğunu savundu ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin daimi üyelerine tanınan ayrıcalıkları eleştirdi.

İsrail ve Holokost Hakkındaki Açıklamaları

Mahmud Ahmedinejad, 2005 yılında İsrail hakkında yaptığı bir konuşmayla büyük uluslararası tepki çekti. Konuşma İran devlet medyasında “İsrail haritadan silinmeli” şeklinde çevrildi. Farsça özgün ifadenin çevirisi daha sonra tartışma konusu oldu; bazı dilbilimciler ve araştırmacılar ifadenin “Kudüs'ü işgal eden rejimin tarihin sayfalarından silinmesi” anlamına daha yakın olduğunu savundu.

Ahmedinejad daha sonraki konuşmalarında İsrail'in geleceği konusunda benzer sert ifadeler kullanmaya devam etti. Holokost'un tarihsel gerçekliğini sorgulayan ve küçümseyen açıklamaları da uluslararası ölçekte yoğun tepkiye yol açtı.

2009 Seçimi ve İkinci Dönemi

12 Haziran 2009 tarihinde yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminde Mahmud Ahmedinejad'ın oyların yaklaşık yüzde 63'ünü aldığı açıklandı. En güçlü rakibi Mir Hüseyin Musevi yaklaşık yüzde 34 oy aldı.

Seçim sonuçları muhalefetin sert itirazlarına yol açtı. Mir Hüseyin Musevi ve destekçileri seçimde usulsüzlük yapıldığını ileri sürdü; ülke genelinde geniş protestolar başladı. “Yeşil Hareket” olarak anılan gösterilere güvenlik güçlerinin müdahalesi Ahmedinejad'ın ikinci döneminin en tartışmalı gelişmelerinden biri oldu.

Ahmedinejad ikinci döneminde Ayetullah Ali Hamaney ve İran'daki muhafazakâr siyasi kurumlarla da zaman zaman görüş ayrılıkları yaşadı.

Görevden Ayrılması

Ahmedinejad anayasal olarak art arda üçüncü dönem için aday olamadığı için 2013 seçimlerine katılmadı. 14 Haziran 2013 tarihinde yapılan cumhurbaşkanlığı seçimini Hasan Ruhani kazandı.

Mahmud Ahmedinejad, 3 Ağustos 2013 tarihinde cumhurbaşkanlığı görevini Hasan Ruhani'ye devretti ve üniversitedeki çalışmalarına geri döndü.

2013 Sonrası Siyasi Faaliyetleri

Görevden ayrılmasına rağmen İran siyasetinden tamamen çekilmedi. 2017 ve 2021 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yeniden adaylık başvurusu yaptı ancak İran Anayasayı Koruyucular Konseyi adaylığını onaylamadı.

2024 yılında Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin helikopter kazasında hayatını kaybetmesinin ardından düzenlenen erken seçim için yeniden adaylık başvurusunda bulundu. Ancak Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından adaylığı bir kez daha reddedildi.

2026 Yılındaki Ölüm İddiaları

28 Şubat 2026 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sırasında Tahran'da Ahmedinejad'ın güvenlik ekibinin kullandığı bir bina vuruldu. Saldırıda koruma ekibindeki üç Devrim Muhafızının hayatını kaybettiği bildirildi.

Saldırının ardından Mahmud Ahmedinejad'ın da öldüğü yönünde haberler yayıldı. Ancak 2 Mart 2026 tarihinde yakın bir danışmanı Ahmedinejad'ın hayatta ve zarar görmemiş olduğunu açıkladı.

Ahmedinejad Temmuz 2026'da Tahran'da düzenlenen Ayetullah Ali Hamaney için cenaze ve anma törenlerinde kamuoyu önüne çıktı. Böylece Şubat 2026'daki saldırıda öldüğü yönündeki iddiaların doğru olmadığı kesinleşti.

Temmuz 2026'da ayrıca Ahmedinejad'ın geçmişte İsrail istihbaratıyla temas kurduğu ve ev hapsinde tutulduğu yönünde uluslararası basında iddialar yayımlandı. Ahmedinejad'ın ofisi bu iddiaları “tamamen asılsız” olarak nitelendirerek reddetti.

Ailesi ve Özel Hayatı

Mahmud Ahmedinejad evlidir. İki erkek ve bir kız olmak üzere üç çocuğu vardır.