Hayreddin Karaman, Türk ilahiyatçı, İslam hukukçusu, akademisyen ve yazardır. Türkiye'de çağdaş İslam hukuku ve fıkıh alanındaki çalışmalarıyla tanınan Karaman, uzun yıllar yükseköğretim kurumlarında ders verdi; çok sayıda telif, tercüme ve ortak eser yayımladı. İlahiyatçı Bekir Topaloğlu ile uzun yıllara yayılan eğitim, yayın ve eser çalışmalarında bulundu; Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kâfi Dönmez, Sadrettin Gümüş ve Ali Özek gibi ilahiyatçılarla Kur'an meali ve tefsiri çalışmalarına katıldı. Yeni Şafak gazetesinde köşe yazarlığını sürdürmektedir.

Hayreddin Karaman, 1934 yılında Çorum'da doğdu. Babası Nurettin Bey, Erzurum'dan Çorum'a yerleşmiş bir demirciydi. Annesi Nurten Hanım ise Ahıska Türkü bir aileden geliyordu. Çorum Cumhuriyet İlkokulunu bitirdikten sonra örgün eğitimine bir süre ara verdi. Bu dönemde çıraklık yaptı ve Ankara'da işportacılık dahil çeşitli işlerde çalıştı. Anneannesinin Kur'an okumasından etkilenerek Kur'an okumayı öğrendi ve Kur'an kursuna devam etti.

Eğitimi

Hayreddin Karaman, 1952 yılında Konya İmam-Hatip Okuluna başladı ve 1959 yılında mezun oldu. Ardından yeni açılan İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsünde öğrenim gördü ve kurumun ilk mezunları arasında yer alarak 1963 yılında mezuniyetini tamamladı.

Mezuniyetinin ardından 1963 yılında İstanbul İmam-Hatip Okulunda meslek dersleri öğretmenliğine başladı. Aynı dönemde Bekir Topaloğlu, Tayyar Altıkulaç ve Ahmet Kahraman da okulda görev yapan, İmam-Hatip kökenli ilk öğretmen kuşağının isimleri arasındaydı. Bu arkadaş grubu öğrencilerin eğitimine yönelik ders, okuma ve dinî eğitim çalışmalarında birlikte yer aldı. Karaman ile Bekir Topaloğlu arasındaki mesleki birliktelik sonraki yıllarda ortak ders kitapları ve sözlük çalışmalarına da yansıdı.

Hayreddin Karaman, 1965 yılında İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsüne fıkıh asistanı olarak geçti. Aynı yıl askerlik görevini yedek subay olarak Sarıkamış'ta yaptı.

Akademik Kariyeri

Hayreddin Karaman, “Başlangıçtan Dördüncü Asra Kadar İslâm Hukukunda İctihad” başlıklı teziyle 1971 yılında fıkıh öğretim üyesi oldu. Aynı yıl İzmir Yüksek İslâm Enstitüsüne tayin edildi ve 1975 yılına kadar burada görev yaptı. 1975 yılında yeniden İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsüne döndü.

İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsünün 1982 yılında Marmara Üniversitesi'ne bağlı İlahiyat Fakültesine dönüştürülmesinin ardından akademik çalışmalarını burada sürdürdü. Daha önce hazırladığı öğretim üyeliği teziyle 1984 yılında doktor unvanını aldı. 1986 yılında doçent, 1991 yılında profesör oldu.

Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde İslam Hukuku Anabilim Dalı Başkanlığı ve Fakülte Kurulu üyeliği dahil çeşitli akademik ve idari görevlerde bulundu. İslam hukuku ve fıkıh alanında çok sayıda öğrenci yetiştirdi. 2001 yılında üniversitedeki görevinden emekliye ayrıldı.

2001-2004 yılları arasında Hollanda'daki Avrupa Uluslararası İslam Üniversitesinde misafir öğretim üyesi olarak görev yaptı.

Yazarlığı ve Yayın Çalışmaları

Hayreddin Karaman, akademik çalışmalarının yanı sıra dergi, gazete ve kitap çalışmalarıyla İslam hukuku, fıkıh, dinî hayat, aile, ekonomi, ticaret, insan hakları ve güncel dinî meseleler üzerine yazılar kaleme aldı.

Eylül 1976-Eylül 1980 arasında yayımlanan Nesil dergisini çıkaranlar arasında yer aldı. İslam'ın İlk Emri Oku, Nesil, İzlenim, Gerçek Hayat ve Eğitim Bilim gibi dergilerde yazıları yayımlandı.

Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezinde (İSAM) meclis üyesi ve danışman olarak görev yaptı. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne fıkıh, İslam felsefesi ve ahlak alanlarında maddeler ve madde bölümleri yazdı.

Hayreddin Karaman'ın önemli çalışmalarından biri, Türkiye Diyanet Vakfı tarafından yayımlanan Kur'an-ı Kerim ve Açıklamalı Meali oldu. Eserin hazırlanmasında Ali Özek, Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kâfi Dönmez, Sadrettin Gümüş ve Ali Turgut ile birlikte çalıştı.

Diyanet İşleri Başkanlığının hazırlattığı beş ciltlik Kur'an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir ise Hayreddin Karaman, Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kâfi Dönmez ve Sadrettin Gümüş tarafından hazırlandı. Dört ilahiyatçının ortak çalışması olan eser, Kur'an'ın Türkçe meal ve tefsirini çağdaş meseleleri de dikkate alan açıklamalarla ele aldı.

Karaman'ın Bekir Topaloğlu ile ortak çalışmaları da meslek hayatının erken dönemlerinden itibaren devam etti. İki ilahiyatçı Arapça Sarf-Nahiv, Arapça Metinler ve Arapça-Türkçe Yeni Kâmus gibi eserleri birlikte hazırladı. Böylece İstanbul İmam-Hatip Okulundaki öğretmenlik yıllarında başlayan mesleki birliktelikleri yayın çalışmalarına da taşındı.

Hayreddin Karaman, Yeni Şafak gazetesinin kuruluşundan itibaren köşe yazıları kaleme aldı. 2026 yılında da gazetedeki köşe yazarlığını sürdürmektedir. Yazılarında dinî meselelerin yanı sıra toplumsal, kültürel ve güncel konuları ele almaktadır.

Yurt içinde ve yurt dışında konferans, seminer, panel, vaaz, hutbe, kurs ve eğitim programlarına katıldı; radyo ve televizyon programlarında dinî ve toplumsal konuları değerlendirdi.

Arapça ve Farsça bilen Hayreddin Karaman, ayrıca Fransızca metinleri okuyabilecek düzeyde Fransızca bilgisine sahiptir.

Sivil Toplum Çalışmaları

Hayreddin Karaman, Aydınlar Ocağı üyeliğinde bulundu ve MÜSİAD Yüksek İstişare Kurulunda yer aldı. İslam hukuku, katılım finansı ve dinî meselelerle ilgili çeşitli kurumların çalışmalarına danışman, konuşmacı ve akademisyen olarak katkıda bulundu.

2013 yılında Türkiye'de çözüm süreci kapsamında oluşturulan 63 kişilik Akil İnsanlar Heyetinde Marmara Bölgesi grubunda yer aldı.

Ailesi

Hayreddin Karaman, 1956 yılında Emine Hanım ile evlendi. Bu evlilikten Latife, Lütfullah ve İhsan adlarında üç çocuğu oldu. Yedi torunu ve dört torun çocuğu bulunmaktadır.

Kitapları

Telif Eserleri

Mukayeseli İslam Hukuku (3 cilt)
İslam Hukuk Tarihi
İslam Hukukunda İctihad (İctihad ve Taklit)
İslam'ın Işığında Günün Meseleleri (3 cilt)
Günlük Hayatımızda Helaller Haramlar
İslam'da İşçi-İşveren Münasebetleri
Anahatlarıyla İslam Hukuku (3 cilt)
İslam'da Kadın ve Aile (Kadın ve Aile İlmihali)
İslamlaşma ve Önündeki Engeller
İmam-Hatiplilik Şuuru
İnsan Hakları
Gerçek İslam'da Birlik
Laik Düzende Dini Yaşamak (4 cilt)
Türkiye ve İslamiyet
Her Şeye Rağmen (Röportajlar ve konuşmalar)
Hayatımızdaki İslam (4 cilt)
Dert Söyletir (Şiirler)
Diyalog ve Necat Tartışmaları
Ebediyyet Yolcusunu Uğurlarken
Gençlerle İslam'ı Konuştuk
İslâmî Hareket Öncüleri (5 cilt)
Sordular Cevap Verdim (Fetâvây-ı Hayriyye) (3 cilt)
Ramazan Kitabı
Ticaret İlmihali
Yeniden İslam'a
Bir Varmış Bir Yokmuş (Hayatım ve Hatıralar)
Hayreddin Karaman ile Gündem
Kur'an'daki Peygamber
Mehmet Akif
Müslümanın Hayat Bilgisi
Tasavvuf Şeriatsız Olmaz

Heyet Halinde Hazırladığı Eserler

Kur'an-ı Kerim ve Açıklamalı Meali (Ali Özek, Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kâfi Dönmez, Sadrettin Gümüş ve Ali Turgut ile birlikte; Türkiye Diyanet Vakfı)
İlmihal (Heyetle birlikte; Türkiye Diyanet Vakfı)
Kur'an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir (5 cilt; Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kâfi Dönmez ve Sadrettin Gümüş ile birlikte)

Tercüme ve Yayına Hazırlama Çalışmaları

Yolların Ayrılış Noktasında İslam
İslam'a Göre Banka ve Sigorta
İmam-ı Rabbani ve İslam Tasavvufu
Yeni Gelişmeler Karşısında İslâm Hukuku
Peygamberimizin Örnek Ahlakı
Altın Nesil (Sahâbe)
Dört Risale
Kelile ve Dimne (Bekir Topaloğlu ile birlikte)
Hakanî'nin Hilyesi ile Bûsirî'nin Bürde'sinin Manzum Tercümeleri

Ders Kitapları

Arapça-Türkçe Yeni Kâmus (Bekir Topaloğlu ile birlikte)
Arapça Sarf-Nahiv (Bekir Topaloğlu ile birlikte)
Arapça Metinler (Bekir Topaloğlu ile birlikte)
Fıkıh Usûlü
Hadis Usûlü

Ödülleri

Türkiye Yazarlar Vakfı - Kültür Adamı Ödülü
Türkiye Milli Kültür Vakfı Ödülü - İslam'ın Işığında Günün Meseleleri
Türkiye Katılım Bankaları Birliği - Büyük Ödül