Nakşibendiliğin Hâlidiyye koluna bağlı Menzil Cemaati’nin 1993-2023 yılları arasındaki lideri. Cemaat mensupları tarafından “Gavs-ı Sani” adıyla anıldı.

Abdülbaki Erol, 2 Mayıs 1949 tarihinde Adıyaman’ın Kâhta ilçesine bağlı Menzil köyünde doğdu. Babası, Menzil yapılanmasının kurucusu olarak kabul edilen Seyyid Abdülhakim el-Hüseyni’dir. Ağabeyi ise kendisinden önce Menzil Cemaati’nin liderliğini yapan Seyyid Muhammed Raşid Erol’dur.

Cemaat çevrelerinde Seyyid Abdülbaki Elhüseyni adıyla da anılan Erol’un, Hz Muhammed’in soyundan geldiği ve 30. kuşaktan torunu olduğu kabul edilmektedir. Bu soy bağı cemaat kaynakları ve mensupları tarafından dile getirilmektedir.

İlk dinî eğitimini Menzil’de babasının medresesinde aldı. Burada Arapça ve temel İslami ilimleri öğrendi. Daha sonra eğitimine Siirt ve Van’da devam etti.

Genç yaşlarında verem hastalığı geçirdi. Tedavi amacıyla Ankara’ya gönderildi ve bir süre burada tedavi gördü.

Menzil Cemaati'nin Oluşumu

Menzil Cemaati, Nakşibendiliğin Hâlidiyye koluna bağlı tasavvufi bir yapılanma olarak Adıyaman’ın Kâhta ilçesine bağlı Menzil köyü merkezli gelişti.

Abdülbaki Erol’un babası Seyyid Abdülhakim el-Hüseyni, 1972 yılındaki ölümüne kadar Menzil’de dinî faaliyetlerini sürdürdü.

Onun ölümünün ardından cemaatin başına oğlu Seyyid Muhammed Raşid Erol geçti. Muhammed Raşid Erol döneminde Menzil yapılanması Adıyaman dışına yayılarak Türkiye’nin farklı şehirlerinde daha geniş bir takipçi kitlesine ulaştı.

Menzil Cemaati'nin Lideri Olması

Seyyid Muhammed Raşid Erol’un 22 Ekim 1993 tarihinde hayatını kaybetmesinin ardından kardeşi Abdülbaki Erol, Menzil Cemaati’nin lideri olarak kabul edildi.

Abdülbaki Erol yaklaşık 30 yıl boyunca, 1993 yılından ölümüne kadar cemaatin başında kaldı.

Bu dönemde Menzil Cemaati yalnızca Adıyaman’daki merkezinde değil, Türkiye’nin çok sayıda ilinde ve Avrupa’da oluşturulan dergâh, vakıf, dernek, eğitim ve yayın kuruluşları aracılığıyla faaliyetlerini genişletti.

“Gavs-ı Sani” Unvanı

Abdülbaki Erol, müridleri tarafından “Gavs-ı Sani” olarak adlandırıldı.

“Gavs” ve “kutub” kavramları tasavvuf geleneğinde kullanılan dinî ve manevi unvanlardır. Bazı tasavvuf anlayışlarında “kutub”, yaşadığı dönemin en yüksek manevi derecesindeki veli; “gavs” ise insanlara manevi yardımda bulunduğuna inanılan yüksek dereceli bir mürşid olarak tanımlanır.

Bu kavramlar tasavvufi inanç ve geleneklere ait tanımlamalardır; Abdülbaki Erol’un “Gavs-ı Sani” olarak kabul edilmesi de Menzil Cemaati mensuplarının dinî anlayışı çerçevesindedir.

Cemaatin Büyümesi

Abdülbaki Erol’un liderliği döneminde Menzil yapılanması Türkiye’nin en geniş takipçi kitlesine sahip dinî cemaatlerinden biri haline geldi.

Cemaat çevresinde zaman içinde eğitim, sağlık, yayıncılık, yardım faaliyetleri ve ticari girişimlerle bağlantılı çok sayıda kurum oluştu.

Semerkand Vakfı, Semerkand Yayınları, Semerkand Radyo ve televizyon faaliyetleri, Beşir Derneği ve çeşitli eğitim kuruluşları kamuoyunda Menzil Cemaati ile bağlantılı yapılar arasında anıldı.

Cemaatin Avrupa’da, özellikle Almanya başta olmak üzere çeşitli ülkelerde de takipçi ve kurumlarının bulunduğu bildirildi.

Halifeleri

Abdülbaki Erol, kendisine bağlı dinî yapılanmanın farklı bölgelerde sürdürülmesi amacıyla çeşitli kişilere “halifelik” yetkisi verdi.

Kaynaklarda Erol’un sekiz halifesinin bulunduğu belirtilmektedir. Bunların arasında üç oğlu Muhammed Saki Erol, Muhammed Mübarek Erol ve Muhammed Fettah Erol da yer almaktadır.

Cemaat yapılanması hakkında güncel kaynaklarda adı geçen halifeler şu şekilde sıralanmaktadır:

Seyda Molla Hıdır - Vefat etti
Seyda Molla Seyyid Mustafa - Vefat etti
Seyda Molla Abdurrahman
Seyda Molla Nezir - Hakkari
Seyda Molla Şeyhmus Ertekin - Şanlıurfa
Muhammed Saki Erol - Menzil
Muhammed Mübarek Erol - Menzil
Muhammed Fettah Erol - Menzil

Oğullarına Halifelik Vermesi

Abdülbaki Erol’un ölümünden önce oğulları Muhammed Saki Erol, Muhammed Mübarek Erol ve Muhammed Fettah Erol’a halifelik yetkisi verdiği bildirildi.

Bu durum, Erol’un ölümünden sonra cemaat yönetiminin tek bir kişiye geçmemesinde belirleyici oldu.

Ölümü

Abdülbaki Erol, sağlık sorunları nedeniyle İstanbul’un Pendik ilçesindeki özel bir hastanede tedavi görüyordu.

12 Temmuz 2023 tarihinde, 74 yaşında hayatını kaybetti. Dönemin haberlerinde böbrek yetmezliği nedeniyle tedavi gördüğü belirtildi.

Ölüm haberinin ardından çok sayıda cemaat mensubu hastaneye ve Menzil köyüne gitti.

Cenazesi Adıyaman’ın Menzil köyüne götürüldü ve 13 Temmuz 2023 tarihinde geniş katılımlı bir cenaze töreninin ardından Menzil’deki aile mezarlığına defnedildi.

Ölümünden Sonra Menzil'in Bölünmesi

Abdülbaki Erol’un ölümünün ardından cemaatin başına tek bir kişinin geçmesi yerine, halifelik yetkisi bulunan oğulları Muhammed Saki Erol, Muhammed Mübarek Erol ve Muhammed Fettah Erol ayrı ayrı dinî faaliyet yürütmeye başladı.

Ölümünün hemen ardından üç kardeş Menzil’de farklı camilerde mürid kabul ederek “tövbe” olarak adlandırılan intisap törenlerini gerçekleştirdi.

Ancak kısa süre içerisinde kardeşler arasında cemaatin yönetimi, vakıflar, dergâhlar, taşınmazlar ve diğer kurumsal yapılar konusunda görüş ayrılıkları ortaya çıktı.

Muhammed Saki Erol ve Serhendî Grubu

Abdülbaki Erol’un büyük oğlu Muhammed Saki Erol, ölümün ardından cemaatin mevcut kurumsal yapılarından ayrılarak kendi yapılanmasını oluşturdu.

Muhammed Saki Erol çevresindeki yapılanma Serhendî Vakfı adı altında örgütlendi. Serhendî grubu; Semerkand Vakfı, Beşir Derneği, TÜMSİAD ve GENÇKON gibi daha önce Menzil ile bağlantılı kurumlarla kurumsal bağının kalmadığını açıkladı.

Bu yapı daha sonra Serhendî Vakfı, Serhendî Medya, Dehlevî Yayınları ve Nezir Derneği gibi kuruluşlar çevresinde faaliyetlerini sürdürdü.

Muhammed Mübarek ve Muhammed Fettah Erol

Muhammed Mübarek Erol ile Muhammed Fettah Erol ise büyük ölçüde birlikte hareket ederek Menzil Cemaati’nin eski kurumsal yapısı çevresinde faaliyet göstermeye devam etti.

Semerkand Vakfı, Semerkand Medya Grubu ve cemaatle bağlantılı bazı mevcut dernek, vakıf ve kuruluşların kontrolü bu grupta kaldı.

Bu nedenle Abdülbaki Erol’un ölümünden sonra oluşan yapılanmayı yalnızca üç tamamen bağımsız tarikat şeklinde tanımlamak yerine, üç halife etrafında başlayan ve zamanla Serhendî ile Semerkand çevresinde belirginleşen bir ayrışma olarak değerlendirmek daha doğru kabul edilmektedir.

2023 Sonrası Anlaşmazlıklar

2023 yılından sonra üç kardeş arasında özellikle Menzil köyündeki yapılar, vakıf malları, dergâhların kullanımı ve çeşitli taşınmazların yönetimi konusunda anlaşmazlıklar kamuoyuna yansıdı.

Muhammed Saki Erol, babalarının kişisel mirasının varisler arasında paylaştırılmasında sorun bulunmadığını, asıl anlaşmazlığın vakıf ve şartlı bağış niteliğindeki malların yönetimi konusunda olduğunu açıkladı.

Muhammed Mübarek Erol ve Muhammed Fettah Erol çevresi ise vakıf ve medreselerin mevcut yapı içerisinde korunması gerektiğini savundu.

2024 ve 2025 yıllarında tarafların destekçileri arasında bazı dergâh ve taşınmazların kullanımı konusunda yaşanan anlaşmazlıklar basına da yansıdı.

Abdülbaki Erol’un yaklaşık otuz yıllık liderliğinin ardından Menzil Cemaati’nde başlayan bu ayrışma, 2026 yılı itibarıyla da farklı grup ve kurumlar etrafında devam etmektedir.