Absent
Absent, çeşitli aromatik bitkilerin damıtılmasıyla elde edilen, yüksek alkol oranına sahip (%45–%75) bir içkidir. Ana bileşenleri alkol, pelin otu (Artemisia absinthium) ve anasondur. İçeriğine üretildiği bölgenin geleneğine göre rezene, çördük otu, melekotu, kişniş ve nane gibi bitkiler de eklenebilir. Rakıya benzer biçimde suyla seyreltilerek tüketilir.
Zümrüt yeşili rengi nedeniyle “Yeşil Peri” olarak da anılan absent, günümüzde Türkiye'de yasal olarak satılmamaktadır. Anavatanı kabul edilen İsviçre'de ise uzun yıllar yasaklı kaldıktan sonra, thujone oranı düşürülmüş formüllerle yeniden satışa sunulmuştur.
İçeriği ve Etkileri
Absent’in karakteristik tadı ve etkisi, pelin otunda bulunan thujone adlı bileşenden kaynaklanır. Thujone sinir sistemi üzerinde etkili bir maddedir; ancak modern üretimde miktarı yasal sınırlar içinde tutulur. Absent, suyla karıştırıldığında anason etkisiyle sütümsü bir görünüm alır (louche etkisi).
19. yüzyılda absentin halüsinasyonlara yol açtığına dair yaygın inanışlar oluşmuştur. Ünlü ressam Vincent Van Gogh’un kulağını kesmesi olayının absentle ilişkilendirilmesi bu söylentilerin en bilinen örneklerindendir. Ancak modern bilimsel araştırmalar, absentin etkilerinin büyük ölçüde yüksek alkol oranından kaynaklandığını göstermektedir.
Tarihçe
Absent’in ortaya çıkışı konusunda farklı görüşler vardır. Bir rivayete göre 1792 yılında Fransız doktor Pierre Ordinaire tarafından ticari amaçla üretilmiştir. Başka bir görüşe göre ise içki, 18. yüzyılda İsviçre’nin Neuchâtel bölgesinde Henriod kızkardeşler tarafından hazırlanmıştır.
1797 yılında girişimci Dubied formülü satın alarak damadı Henry-Louis Pernod ile birlikte ilk büyük ölçekli üretimi başlatmıştır. 1805’te Fransa’nın Pontarlier kentinde kurulan Pernod Fils, 1914’teki yasağa kadar en popüler absent markası olmuştur.
Yaygınlaşması
Absent, 1840’larda Fransa-Cezayir savaşları sırasında askerlerin tayınlarına eklenmiştir. Savaş sonrası Fransa’da hızla yayılmış ve özellikle III. Napolyon döneminde adeta bir moda haline gelmiştir. 1910 yılına gelindiğinde Fransa’da absent tüketimi yıllık 36 milyon litreye ulaşmıştır.
Bu dönemde absent, sanat çevrelerinin sembol içkisi haline gelmiştir. Oscar Wilde, Pablo Picasso ve Ernest Hemingway gibi isimler absentle anılmıştır. Özellikle bohem yaşam tarzının ve modern sanatın simgesi olarak kabul edilmiştir.
Yasaklar ve Tartışmalar
20. yüzyıl başlarında absent, suç ve toplumsal yozlaşmayla ilişkilendirilmiştir. 1905’te İsviçre’de Jean Lanfray adlı bir kişinin ailesini öldürmesi olayında absent suçlanmış; oysa Lanfray’ın yoğun şarap tükettiği bilinmektedir. Olay sonrası 1908’de İsviçre’de yapılan halk oylamasıyla absent yasaklanmıştır.
Yasakların ardında hem ahlaki kaygılar hem de şarap üreticilerinin ekonomik çıkarları etkili olmuştur. 1990’lardan itibaren Avrupa’da yeniden yasal üretim başlamıştır.
Modern Düzenlemeler
Avrupa Birliği düzenlemelerine göre absentteki thujone miktarı sınırlandırılmıştır:
- %25 ve üzeri alkollü içkilerde en fazla 10 mg/litre
- %25 altı alkollü içkilerde en fazla 35 mg/litre
Günümüzde üretilen absentler geçmişteki formüllere göre daha düşük thujone içerir. Bu nedenle tarihsel dönemdeki etkilerle modern absent arasında önemli farklar bulunmaktadır.
İçme Ritüeli
Absent’in geleneksel içim biçimi kendine özgüdür. Özel bir absent kaşığı üzerine yerleştirilen kesme şeker, absentle ıslatılır ve yakılır. Karamelleşen şeker ardından içkiye karıştırılır ve üzerine soğuk su eklenir. Alternatif olarak doğrudan su eklenerek de tüketilebilir.
Yüksek alkol oranı, yoğun aroması ve tarihsel arka planı nedeniyle absent; Avrupa içki kültüründe özel bir yere sahiptir. Günümüzde ise kontrollü üretim ve yasal düzenlemeler sayesinde tarihsel tartışmalardan arındırılmış bir biçimde tüketilmektedir.
