halfpipe

Half-pipe snowboarding, kaykay, kayak, serbest stil BMX ve paten gibi ekstrem sporlarda kullanılan rampa'lardır. Yüzeyi genellikle ahşaptır ancak bazen başka bir materyal de olabilir. Görünüm olarak iki çeyrek boru ve bunları birleştiren düz bir uzun zeminden oluşur. Düz zemin sporcunun inişten sonra tekrar dengeyi sağlaması ve yeni hareketine hazırlanması için gereklidir.

Serbest stil kayak veya snowboarding sporlarında, halfpipe yalnızca karı kazıyarak ortaya çıkarılabilir. Herhangi ek bir materyal gerektirmez.

Genel Bakış
Yapı, esasen iki içbükey rampadan (veya çeyrek borudan) oluşan, üstleri kaplama ve güvertelerle çevrili, düz bir geçiş boyunca birbirine bakan bir yüzme havuzunun kesitine benziyor; bu geçişe aynı zamanda tranny de denir. Başlangıçta yarım borular, büyük çaplı bir borunun yarım bölümleriydi. 1980'lerden beri, yarım borular çeyrek borular arasında uzatılmış düz bir taban içeriyor. Orijinal tarz yarım borular artık inşa edilmiyor. Düz zemin, inişten sonra dengeyi yeniden kazanmak ve bir sonraki numara için hazırlanmak için daha fazla zaman sağlıyor.

Yarım boru uygulamaları arasında eğlence, beceri geliştirme, rekabetçi antrenman, amatör ve profesyonel yarışmalar, gösteriler ve diğer beceri eğitim türlerine ek olarak kullanım yer almaktadır. Yetenekli bir sporcu, nispeten az çabayla aşırı hızlara ulaşmak için pompalama yaparak yarım boruda uzun süre performans sergileyebilir. Büyük (yüksek genlikli) yarım borular, BMX, paten ve kaykayda birçok hava akrobasi hareketini mümkün kılar.

Serbest stil kayak ve snowboard gibi kış sporları için, yerden veya kardan, belki de kar birikimiyle birlikte, yarım boru şeklinde bir pist oluşturulabilir. Geçiş düzlemi, binicilerin yerçekimini kullanarak hız geliştirmelerine ve eriyen karın tahliyesini kolaylaştırmalarına olanak sağlamak için hafif bir eğimle aşağı doğru yönlendirilmiştir. Karın olmadığı durumlarda, kazılmış yarım borular toprak kaykaycıları, motosikletçiler ve dağ bisikletçileri tarafından kullanılabilir.

Son yıllarda half-pipe'taki performans hızla artmaktadır. Üst düzey bir sporcunun half-pipe'ta yaptığı dönüşlü bir hareket için mevcut limit 1440 derecedir (dört tam 360 derece dönüş). Üst düzey yarışmalarda, stil ve akıcılığı vurgulamak için dönüş genellikle sınırlandırılır.

Köken
1970'lerin başlarında, yüzme havuzları kaykaycılar tarafından okyanus dalgalarında sörf yapmaya benzer bir şekilde kullanılıyordu. 1975'te, Kaliforniya'nın Encinitas şehrinden ve San Diego County'nin kuzeyindeki diğer topluluklardan bazı gençler, Colorado Nehri'nden Phoenix şehrine su yönlendirmek için yapılan federal bir kamu işleri projesi olan Orta Arizona Projesi ile bağlantılı olarak, Arizona çölünün merkezindeki 7,3 metre çapındaki (24 ft) su borularını kullanmaya başladılar. Bu genç Kaliforniyalı kaykaycılardan biri olan Tom Stewart, benzer bir kaykay deneyimi yaşamak için daha uygun bir yer aradı. Stewart, Arizona borularına benzeyen bir rampa nasıl inşa edileceği konusunda mimar olan kardeşi Mike ile görüştü. Kardeşinin planları elinde olan Tom, Encinitas'taki evinin ön bahçesine ahşap çerçeveli bir yarım boru inşa etti.

Birkaç gün içinde basın, Tom'un icadı hakkında bilgi edindi ve doğrudan onunla iletişime geçti. Tom daha sonra Rampage, Inc.'i kurdu ve yarım boru tasarımının planlarını satmaya başladı. Yaklaşık beş ay sonra, Skateboarder dergisi hem Tom Stewart'ı hem de Rampage'i konu aldı.

Tasarım
Bir yarım borunun karakteri, dört özellik arasındaki ilişkiye bağlıdır: en önemlisi geçiş yarıçapı ve yükseklik, daha az önemlisi ise düz taban derecesi ve genişliktir. Ekstra genişlik, daha uzun kaymalara ve grindlere olanak tanır. Düz taban, toparlanma süresi için değerli olsa da, gerekenden daha uzunsa hiçbir amaca hizmet etmez. Bu nedenle, belirli bir rampanın kişiliğini belirleyen, yükseklik ve geçiş yarıçapı arasındaki orandır, çünkü bu oran dudağın açısını belirler.

Dikeyden daha az eğimli yarım borularda, genellikle yarıçapın %50 ila %75'i arasında değişen yükseklik, rampanın kenarına kadar olan iniş ve çıkışı ve hareketlerin gerçekleştirilmesi gereken hızı önemli ölçüde etkiler. Yüksekliği 0,91 m (3 ft) civarında veya altında olan rampalar bazen yarıçaplarının %50'sinin altına düşer. Teknik patenciler bunları gelişmiş flip hareketleri ve spin manevraları için kullanırlar. Daha büyük rampaların eğimini koruyan daha küçük geçişler, genellikle paten için yapılmış havuzlarda ve özel mini rampalarda bulunur. Eğim arttıkça teknik hareketlerin zorluğu da artar, ancak kenardan aşağı inme hissi korunur.

Rampaların yapımında standart tasarım, geçişlerde sabit bir yarıçap kullanmaktır: Çoğu rampa, kolay yapım için sabit yarıçaplı bir çeyrek daire şeklinde inşa edilir ve bu yöntem denenmiş ve doğrulanmıştır. Ancak en iyi rampaların bazıları sabit yarıçaplı değil, yaklaşık olarak daha az son dikey (vert) yüksekliğe sahip elips şeklindedir. Bu tasarımın amacı, dönüşün hala virajda kalmasını ve düz zemine iniş tehlikesinin ("dibe vurma") azalmasını sağlayarak yüksek atlayışları kolaylaştırmaktır.

Kaykay, BMX ve dikey paten yarım borularının çerçevesi ve desteği genellikle 2×6×8 inç ( gerçekte 38 × 140 × 184 mm) kereste iskeletinden oluşur ve üzeri kontrplak ile kaplanır, son kat olarak da masonit veya Skatelite levhalar kullanılır. Ayrıca, bazen ahşap veya metal kaplamalı metal bir çerçeve de kullanılır.

Çoğu ticari ve yarışma rampası, bir çerçeveye bir tür masonit levha yapıştırılarak kaplanır. Birçok özel rampa da aynı şekilde kaplanır, ancak yüzey malzemesi olarak masonit yerine kontrplak kullanılabilir. Bazı rampalar, sac levhanın çerçeveye punta kaynağı ile tutturulmasıyla inşa edilir ve bu da bağlantı elemanı içermeyen bir yüzeyle sonuçlanır. Teknolojideki son gelişmeler, Skatelite, RampArmor ve HARD-Nox gibi geliştirilmiş masonit maddelerinin çeşitli versiyonlarını ortaya çıkarmıştır. Bu rampa yüzeyleri, geleneksel malzemelerden çok daha pahalıdır.

Rampa özelleştirmenin temel yolları kanallar, uzantılar ve girişlerdir. Bazen platformun bir bölümü kesilerek bir giriş ve bir kanal oluşturulur; bu sayede patenciler rampaya girmeden sürüşe başlayabilir ve aradaki boşluktan numaralar yapabilirler. Uzantılar, rampanın bir bölümünün yüksekliğine kalıcı veya geçici olarak eklenen ve sürüşü daha zorlu hale getirebilen unsurlardır.

Omurga rampası oluşturmak, yarım borunun başka bir varyasyonudur. Omurga rampası temelde dikey kenarda birleştirilmiş iki çeyrek borudan oluşur.

Karlı yarım boru pisti
Karda yarım borular başlangıçta büyük ölçüde elle veya ağır makinelerle yapılıyordu. Borular, tahıl burgusuna benzer bir alet kullanılarak kara oyuluyordu . Colorado'lu çiftçi Doug Waugh, hem 1998 hem de 2002 Kış Olimpiyatlarında kullanılan Pipe Dragon'u yarattı. Yarım boru kesmenin güncel bir yöntemi, beş kar kesme kenarı kullanarak elips şeklinde bir şekil oluşturan ve iddiaya göre daha güvenli olan ve binicinin daha fazla hız kazanmasını sağlayan Zaugg Pipe Monster'ın kullanılmasıdır.

Kış sporlarında 6,7 ​​m (22 ft) yüksekliğindeki bir yarım boruya süper boru denir. Dünyanın en yüksek kar süper borusu (2021 itibariyle ) İsviçre'nin Laax kenti yakınlarında bulunmaktadır. 6,90 m (22,6 ft) yüksekliğindeki bu yarım boru, 2014-2015 sezonundan beri dünya rekorunu elinde tutmaktadır ve düzenli olarak LAAX Açık Turnuvasına ev sahipliği yapmaktadır.

Half-pipe'ta en yüksek atlama dünya rekoru şu anda serbest stil kayakçı Joffrey Pollet-Villard'a aittir. 2015 yılında FIS Serbest Stil Kayak ve Snowboard Dünya Şampiyonası'nda 22 fitlik bir superpipe üzerinde 8,04 metre (26 fit, 3 inç) yüksekliğe ulaşarak rekoru kırdı.