23 Nisan 1920 ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı

23 Nisan 1920, Türk milletinin iradesini temsil eden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açıldığı ve millî egemenliğin ilan edildiği tarihtir. Bu tarih, Türk siyasi tarihinde bir dönüm noktası olup, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunun dünyaya ilan edildiği gündür. Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 23 Nisan 1924’te bu günün bayram olarak kutlanmasına karar vermiş ve 23 Nisan, millî bir bayram kimliği kazanmıştır.

Meclisin Açılışı

23 Nisan 1920 günü Ankara’da Meclis binası önünde binlerce kişi toplanmış, büyük bir heyecan ve umutla açılışı beklemiştir. Gerekli dinî ve resmî törenlerin ardından Meclis, 115 temsilci ile ilk toplantısını gerçekleştirmiştir.

Meclisin açılış konuşmasını, Meclis Başkanlığı’na seçilen en yaşlı üye Sinop Mebusu Şerif Bey yapmıştır. Konuşmasında, İstanbul’un işgal altında olduğunu, bağımsızlığın tehlikeye düştüğünü ve milletin esareti kabul etmeyerek kendi meclisini oluşturduğunu vurgulamıştır. Bu konuşma, millî egemenlik anlayışının ilk güçlü beyanlarından biri olmuştur.

Açılışın ardından Ankara mebusu Mustafa Kemal (Atatürk) söz alarak Meclisin hangi üyelerden oluştuğunu açıklamış ve Meclisin olağanüstü yetkilere sahip olduğunu ifade etmiştir. İstanbul’dan gelebilen milletvekilleri ile yeni seçimle belirlenen temsilcilerin katılımıyla oluşan bu Meclisin, millet iradesini tam anlamıyla temsil ettiğini belirtmiştir.

Meclis Başkanlığı ve Millî Egemenlik

24 Nisan 1920’de yapılan ikinci toplantıda Mustafa Kemal Atatürk oybirliğiyle Meclis Başkanlığı’na seçilmiştir. Bu toplantıda yaptığı konuşmada, “Artık yüce Meclisin üzerinde bir güç yoktur.” diyerek egemenliğin kaynağının millet olduğunu açıkça ifade etmiştir.

Bu anlayış, ilerleyen süreçte Türkiye Cumhuriyeti’nin temel siyasal ilkesini oluşturmuş; “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” sözü anayasal bir ilke haline gelmiştir.

Kurtuluş Savaşı ve Meclis Kararları

Kurtuluş Savaşı, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliği ve 1. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde alınan kararlar doğrultusunda yürütülmüştür. Meclis hem yasama hem yürütme yetkilerini elinde bulundurarak millî mücadelenin merkezî organı olmuştur.

Bu dönemde alınan önemli kararlar şunlardır:

• 20 Ocak 1921 – İlk anayasa olan 1921 Anayasası’nın kabulü
• 12 Mart 1921 – İstiklal Marşı’nın kabulü
• 1 Kasım 1922 – Saltanatın kaldırılması
• 24 Temmuz 1923 – Lozan Antlaşması'nın imzalanması
• 13 Ekim 1923 – Ankara’nın başkent ilan edilmesi
• 29 Ekim 1923 – Cumhuriyetin ilanı ve Mustafa Kemal Atatürk’ün Cumhurbaşkanı seçilmesi

Tüm bu gelişmeler, 23 Nisan 1920’de açılan Meclisin millî iradeye dayalı yönetim anlayışının somut sonuçlarıdır.

23 Nisan’ın Anlamı

Atatürk, Büyük Millet Meclisi’nin önemini şu sözlerle ifade etmiştir: “Büyük Millet Meclisi, Türk milletinin asırlar süren arayışlarının özü ve onun bizzat kendisini idare etmek şuurunun canlı bir timsalidir.”

23 Nisan, yalnızca bir meclisin açılış tarihi değil; bağımsızlık, egemenlik ve millet iradesinin sembolü olarak Türk siyasi tarihindeki yerini korumaktadır. Bugün, “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak kutlanan bu tarih, hem millî egemenliği hem de geleceğin teminatı olan çocukları simgelemektedir.