Ferzan Özpetek, Türk-İtalyan yönetmen, senarist ve yazardır. Kariyerinin büyük bölümünü İtalya'da sürdüren Özpetek; Hamam, Harem Suare, Cahil Periler, Karşı Pencere, Serseri Mayınlar ve İstanbul Kırmızısı gibi filmleri yönetti.

Ferzan Özpetek, 3 Şubat 1959 tarihinde İstanbul'un Kalamış semtinde doğdu. İki ağabeyi vardır. Annesi Nesrin Subaşı'nın ilk evliliğinden oyuncu Zeynep Aksu adında bir kız kardeşi bulunmaktadır. Çocukluk yıllarında sinemaya ilgi duymaya başladı.

Eğitimi ve İtalya Yılları

1976 yılında İtalya'ya gitti. Roma'daki La Sapienza Üniversitesi'nde sinema tarihi eğitimi aldı. Navona Akademisi'nde sanat tarihi ve kostüm, Silvio D'Amico Ulusal Dramatik Sanatlar Akademisi'nde yönetmenlik eğitimi gördü.

Sinema yönetmenliğine geçmeden önce tiyatro ve sinema alanında çalıştı. Julian Beck'in Living Theatre topluluğuyla çalıştı; ardından Massimo Troisi, Maurizio Ponzi, Ricky Tognazzi, Sergio Citti ve Francesco Nuti gibi yönetmenlerin yapımlarında yönetmen yardımcılığı yaptı.

Sinema Kariyeri

İlk uzun metrajlı filmi Hamam'ı 1997 yılında yönetti. Senaryosunu Stefano Tummolini ile birlikte yazdığı film, Cannes Film Festivali'nin Yönetmenlerin On Beş Günü bölümünde gösterildi. Başrollerinde Alessandro Gassmann, Francesca d'Aloja, Mehmet Günsür ve Serra Yılmaz yer aldı. Film, 34. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Film ve En İyi Yönetmen ödüllerini kazandı.

İkinci uzun metrajlı filmi Harem Suare, 1999 yılında Cannes Film Festivali'nin Belirli Bir Bakış bölümünün kapanış filmi olarak gösterildi. Senaryosunu Gianni Romoli ile birlikte yazdığı filmde Marie Gillain, Alex Descas, Lucia Bosè, Valeria Golino ve Serra Yılmaz rol aldı.

2001 yılında Cahil Periler'i yönetti. Margherita Buy ve Stefano Accorsi'nin başrollerini paylaştığı film, eşinin ölümünün ardından onun başka bir erkekle ilişkisi olduğunu öğrenen bir kadının yaşadıklarını ve bu süreçte tanıştığı arkadaş çevresini konu aldı. Özpetek, filmin senaryosunu Gianni Romoli ile birlikte yazdı.

2003 yılında Karşı Pencere'yi yönetti. Giovanna Mezzogiorno, Raoul Bova ve Massimo Girotti'nin rol aldığı film, David di Donatello ödüllerinde En İyi Film dahil beş ödül aldı. Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali'nde Kristal Küre'nin yanı sıra En İyi Yönetmen ve En İyi Kadın Oyuncu ödüllerini kazandı.

Kutsal Yürek 2005 yılında gösterime girdi. Filmde Barbora Bobulova, yaşadığı olayların ardından hayatını ve önceliklerini yeniden değerlendiren Irene karakterini canlandırdı. Özpetek aynı yıl 42. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nin Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması jüri başkanlığını yaptı.

2007 yılında Bir Ömür Yetmez filmini yönetti ve 64. Venedik Uluslararası Film Festivali'nin ana yarışma jürisinde görev aldı. Bunu Mükemmel Bir Gün ve 2010 yapımı Serseri Mayınlar izledi. İtalya'nın güneyindeki bir aileyi merkezine alan Serseri Mayınlar, Tribeca Film Festivali'nde Jüri Özel Ödülü'nü aldı.

2012 yılında Şahane Misafir, 2014 yılında Kemerlerinizi Bağlayın gösterime girdi. 2017'de kendi romanından sinemaya uyarladığı İstanbul Kırmızısı'nı yönetti. İstanbul'da çekilen filmin oyuncu kadrosunda Halit Ergenç, Tuba Büyüküstün, Nejat İşler, Mehmet Günsür, Serra Yılmaz, Zerrin Tekindor ve Reha Özcan yer aldı.

2017'de İtalya'da gösterime giren Napoli'nin Sırrı'nı, 2019 yapımı Şans Tanrıçası izledi. 2019'da Venedik Bienali için Venetika adlı video enstalasyonunu hazırladı.

Özpetek, 2022 yılında Cahil Periler'i sekiz bölümlük bir dizi olarak yeniden uyarladı. Dizi Disney+ platformunda yayımlandı. 2023 yılında Netflix için çektiği Nuovo Olimpo gösterime girdi. 1970'lerin Roma'sında tanışan iki erkeğin yıllara yayılan hikâyesini anlatan film, 2023 Roma Film Festivali'nde gösterildi.

2024 yılında Diamanti'yi yönetti. Roma'da çekilen ve 1970'lerde bir kostüm atölyesinde çalışan kadınların hikâyesini anlatan film, Aralık 2024'te İtalya'da gösterime girdi.

Tiyatro ve Opera Çalışmaları

Ferzan Özpetek, sinemanın yanı sıra opera ve tiyatro yönetmenliği yaptı. 2011 yılında Giuseppe Verdi'nin Aida operasını yönetti. 2012'de Napoli'deki Teatro di San Carlo'da La Traviata'yı, 2019'da Madama Butterfly'ı sahneledi.

2020'de Serseri Mayınlar'ı tiyatroya uyarlayarak sahneledi. 2021'de yazdığı, yönettiği ve sahnede yer aldığı Ferzaneide adlı gösteriyi hazırladı. Daha sonra Şahane Misafir'i de tiyatroya uyarladı.

Yazarlığı

İlk romanı İstanbul Kırmızısı'nın İtalyanca özgün baskısı Rosso Istanbul adıyla 2013 yılında yayımlandı. İkinci romanı Sei la mia vita 2015'te, Come un respiro 2020'de yayımlandı. Cuore nascosto adlı romanı ise 2024 yılında çıktı.

Kitapları

2013 - İstanbul Kırmızısı / Rosso Istanbul (roman)
2015 - Sen Benim Hayatımsın / Sei la mia vita (roman)
2020 - Come un respiro (roman)
2024 - Cuore nascosto (roman)

Özel Hayatı

Ferzan Özpetek, uzun yıllardır birlikte olduğu Simone Pontesilli ile 2016 yılında İtalya'da evlendi.

Filmleri ve Dizileri

Yönetmen

2024 - Diamanti (sinema filmi)
2023 - Nuovo Olimpo (sinema filmi)
2022 - Cahil Periler / Le fate ignoranti (dizi)
2019 - Şans Tanrıçası / La dea fortuna (sinema filmi)
2019 - Venetika (video enstalasyonu)
2017 - Napoli'nin Sırrı / Napoli velata (sinema filmi)
2017 - İstanbul Kırmızısı / Rosso Istanbul (sinema filmi)
2014 - Kemerlerinizi Bağlayın / Allacciate le cinture (sinema filmi)
2012 - Şahane Misafir / Magnifica presenza (sinema filmi)
2010 - Serseri Mayınlar / Mine vaganti (sinema filmi)
2008 - Mükemmel Bir Gün / Un giorno perfetto (sinema filmi)
2007 - Bir Ömür Yetmez / Saturno contro (sinema filmi)
2005 - Kutsal Yürek / Cuore sacro (sinema filmi)
2003 - Karşı Pencere / La finestra di fronte (sinema filmi)
2001 - Cahil Periler / Le fate ignoranti (sinema filmi)
1999 - Harem Suare (sinema filmi)
1997 - Hamam / Il bagno turco (sinema filmi)

Senaryo

2024 - Diamanti (sinema filmi)
2023 - Nuovo Olimpo (sinema filmi)
2022 - Cahil Periler / Le fate ignoranti (dizi)
2019 - Şans Tanrıçası / La dea fortuna (sinema filmi)
2017 - Napoli'nin Sırrı / Napoli velata (sinema filmi)
2017 - İstanbul Kırmızısı / Rosso Istanbul (sinema filmi)
2014 - Kemerlerinizi Bağlayın / Allacciate le cinture (sinema filmi)
2012 - Şahane Misafir / Magnifica presenza (sinema filmi)
2010 - Serseri Mayınlar / Mine vaganti (sinema filmi)
2007 - Bir Ömür Yetmez / Saturno contro (sinema filmi)
2005 - Kutsal Yürek / Cuore sacro (sinema filmi)
2003 - Karşı Pencere / La finestra di fronte (sinema filmi)
2001 - Cahil Periler / Le fate ignoranti (sinema filmi)
1999 - Harem Suare (sinema filmi)
1997 - Hamam / Il bagno turco (sinema filmi)

Ödülleri

2024 - Flaiano Ödülleri, Uluslararası Özel Anlatı Ödülü - Cuore nascosto
2021 - Giffoni Film Festivali, François Truffaut Ödülü
2020 - Venedik Film Festivali, SIAE Ödülü
2019 - David di Donatello, İzleyici Ödülü - Napoli'nin Sırrı
2018 - 55. Uluslararası Antalya Film Festivali, Yaşam Boyu Başarı Ödülü
2010 - Tribeca Film Festivali, Jüri Özel Ödülü - Serseri Mayınlar
2003 - Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali, Kristal Küre - Karşı Pencere
2003 - Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali, En İyi Yönetmen - Karşı Pencere
1997 - 34. Antalya Altın Portakal Film Festivali, En İyi Yönetmen - Hamam
1997 - 34. Antalya Altın Portakal Film Festivali, En İyi Film - Hamam